دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Estimation of energy requirements for maintenance and growth of male Afshari lambs from 40 to 50-kilogram using Relative Growth Index method برآورد نیاز انرژی نگهداری و رشد بره‌های نرافشاری از وزن 40 تا 50 کیلوگرم به روش شاخص رشد نسبی 177 194 104339 10.22059/ijas.2025.396786.654081 FA محسن بیات گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران علی کیانی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران ایوب عزیزی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Journal Article 2025 06 11 Objective: Energy requirements for maintenance (MEm; kJ/BW0.75) and growth (MEg; kJ/g) of growing fat-tailed Afshari lambs were estimated using Relative Growth Index (RGI) method. Method: Thirty healthy fat-tailed Afshari male lambs (40±1.5 kg, age: 170± 10 days) that were individually housed were used. Lambs were randomly assigned to three plane of nutrition in a completely randomized design The lambs were fed either ad libitum (ADL, n=10), or restricted to 80% (R80, n=15) and 60% (R60, n=15) intake of ADL. The RGI was calculated by dividing metabolic body weight (BW0.75) to average daily gain (ADG; g). Then, the MEm (kJ/BW0.75) and MEg (kJ/g) were extrapolated from the intercept and slop of a linear regression between RGI and metabolizable energy intake (MEI) per unit of gain. The observed daily gain values of Afshari lambs were compared to the predicted value of daily gains from CNCPS-S. Results: Estimated MEm was 440 kJ/BW0.75 [ME (kJ/g ADG) = 440 RGI (BW0.75) + 24.2 (kJ/g ADG), R2=0.85]. The calculated MEm for a male Afshari lamb with 45 kg body weight and qm=0.64 and 250 g gain was 13.0 MJ per day based on RGI equation (440×15.9 + 24.2×250 = 6985(MEm) + 6050 (MEg)). The predicted ADG of fat-tailed Afshari lambs by the CNCPS-S model was markedly affected by feed intake level. Conclusions: This study suggests that RGI method is suitable to predict energy requirement of fat-tailed sheep and that a single recommendation (e.g. NRC) for all sheep breeds under diverse management conditions cannot be feasible. هدف: تخمین انرژی مورد نیاز نگهداری و رشد بره‌های نر نژاد افشاری با استفاده از روش شاخص رشد نسبی. روش پژوهش: تعداد 30 رأس بره نر نژاد افشاری (وزن بدن: 5/1 ±40 کیلوگرم، سن: 10±140 روز) به صورت انفرادی در قالب یک طرح کاملا تصادفی در سطح تغذیه تا حد اشتها (10 رأس) و یا به صورت محدودیت غذایی 80 درصد (10 رأس) و 60 درصد (10 رأس) حد اشتها تا وزن 50 کیلوگرم تغذیه شدند. شاخص نسبی رشد از تقسیم وزن متابولیکی (وزن بدن به توان 75/0) بر افزایش وزن روزانه (گرم) محاسبه شد. نیاز انرژی نگهداری (کیلوژول به ازای هر کیلوگرم وزن متابولیکی) و رشد (کیلوژول به ازای گرم افزایش وزن) با استفاده از عرض از مبدا و شیب خط رگرسیونی بین شاخص رشد نسبی و میزان انرژی قابل متابوبسیم دریافتی به ازای هر گرم افزایش وزن تخمین زده شد. یافته ها:نیاز انرژی نگهداری 440 کیلوژول به ازای کیلوگرم وزن متابولیکی برآورد شد [ME (kJ/g ADG) = 440 RGI (BW0/75) + 24/2 (kJ/g ADG), R2=0.85]. مقدار انرژی قابل متابولیسم برای نگهداری یک بره نر افشاری با وزن 45 کیلوگرم و افزایش وزن روزانه 250گرم، بر اساس معادله شاخص رشد نسبی برابر 13 مگاژول در روز تخمین زده شد. نتیجه‌گیری:این مطالعه نشان داد که روش شاخص رشد نسبی یک روش مناسب برای برآورد نیاز انرژی در بره‌های دنبه‌دار درحال رشد است و اینکه استفاده از اعداد پیشنهادی در جداول احتیاجات غذایی (به عنوان مثال جداول NRC) ) برای همه نژادها در شرایط متفاوت پرورش مناسب نیست.

https://ijas.ut.ac.ir/article_104339_c608328467e11eaecbbb666f44729239.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Impact of different priors of Bayesian LASSO regularization parameter on genomic prediction of traits with different genetic architectures تأثیر پیشین‏های مختلف پارامتر تنظیم بیز LASSO بر پیش‏بینی‏های ژنومی صفات با معماری‏های ژنتیکی مختلف 195 211 105362 10.22059/ijas.2025.397606.654084 FA سیّد مهدی حسینی وردنجانی گروه علوم دامی- ژنتیک و اصلاح نژاد دام وطیور- دانشکده کشاورزی- دانشگاه لرستان- خرم آباد- ایران Journal Article 2025 06 28 BayesianLASSO is a penalized regression method with the potential of variable selection using the regularization parameter λ. In a fully Bayesian framework, it is possibleto treat λ as random parameter and different priors can be assigned to it. The effect of assigning three different priors including gamma, beta, and fixed distributions on the predictability and estimation of genetic parameters was investigated using mice genome and seven traits with different genetic architecture. The results showed that estimation of variance components and heritabilityare strongly affected by the assigned prior.Highest genetic variance and heritabilityand the lowest residual variance were estimated by fixed λ model for different traits. The average accuracy obtained for each trait using different priors was relatively similar, but standard deviation of the accuracies by the fixed λ model was always greater than the other two priors. Comparison of the minimum and maximum values of the models accuracies via fivefold cross validation revealed that the highest accuracy values were obtained using the assignment of gamma and beta distributions to the regularization parameter. By increasing the heritabilitynd the number of background QTLof the traits, the accuracy of the models increased and the difference between the three different priors decreased.Thedifference between the models was greater regarding to prediction bias, but it generally followed the same trend of the accuracy, i.e. the models with the highest accuracy also had the lowest prediction bias. Based on the presentresults, proper prior assignment to λ is more necessary for traits under small number of QTL and lowheritability. بیز LASSO یک روش رگرسیون جریمه‏ای و دارای پتانسیل انتخاب متغیر با استفاده از پارامتر تنظیم است. در چارچوب کاملاً بیزی امکان تصادفی تلقی کردن وجود دارد و می‏توان به آن پیشین‏های مختلف اختصاص داد. در این مطالعه اثر اختصاص سه نوع پیشین مختلف شامل توزیع گاما، بتا و ثابت بر قابلیت پیش‏بینی و برآورد پارامترهای ژنتیکی با استفاده از داده‏های ژنوم موش و هفت صفت با معماری‏های ژنتیکی مختلف بررسی شد. نتایج نشان داد که برآورد مؤلفه‏های واریانس و وراثت‏پذیری به شدّت تحت تأثیر پیشین انتخابی قرار می‏گیرند. مدل λی ثابت بیشترین واریانس ژنتیکی و وراثت‏پذیری و کمترین میزان واریانس باقیمانده را برای صفات مختلف برآورد کرد. میانگین صحّت بدست آمده برای هر صفت با استفاده از پیشین‏های مختلف نسبتاً مشابه بود ولی همواره صحّت مدل ی ثابت دارای انحراف استاندارد بالاتر در مقایسه با دو پیشین دیگر بود. مقایسه مقادیر کمینه و بیشینه‏ی صحّت مدل‏ها در قالب اعتبارسنجی متقابل پنج طرفه نشان داد که بالاترین مقادیر صحّت با تخصیص توزیع‏های گاما و بتا به پارامتر تنظیم بدست می‏آید. با افزایش مقدار وراثت‏پذیری و تعداد QTL پس زمینه‏ای صفت، صحّت مدل‏ها افزایش و تفاوت بین سه پیشین مختلف کاهش یافت. تفاوت مدل‏ها در رابطه با اریب ‏پیش‏بینی‏ها بیشتر بود ولی عموماً همان روند صحّت را دنبال می‏کرد، یعنی مدل‏هایی که بالاترین صحّت را داشتند کمترین اریب پیش‏بینی را نیز داشتند. بر اساس نتایج حاضر، تخصیص پیشین مناسب به λ برای صفاتی که تحت تأثیر تعداد کمی ژن هستند و یا وراثت‏پذیری پایین‏تری دارند ضروری‏تر است.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105362_201aa6a8c95754fa1791fd09b7012591.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Analytical Investigation of Identified miRNAs and Their Target Genes Related to Mastitis in Dairy Cows بررسی تحلیلی نقش miRNAهای شناسایی شده بر ژن‌های هدف مرتبط با ورم پستان در گاوهای شیری 213 232 105363 10.22059/ijas.2025.398979.654091 FA مصطفی قادری زفره ایی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. Journal Article 2025 08 06 Given the importance of early detection and effective management of mastitis, the present study adopts an in silico approach to investigate the role of several microRNAs (miRNAs) in the pathogenesis of mastitis in the bovine genome. Candidate miRNAs were selected based on a multi-step criterion. Initially, a systematic review of previous studies that experimentally (via RNA-Seq, qPCR, or DNA microarray) reported the specific expression of miRNAs in inflammatory or infectious mastitis samples in cattle was conducted. Subsequently, miRNAs identified in at least two independent studies or in more than one reliable database (miRBase, NCBI GEO, miRTarBase) as being involved in inflammatory or immune responses were considered. Using bioinformatics analyses and reputable databases such as MirtarBase, TargetScan, DAVID, and NCBI, candidate genes associated with mastitis were identified, and their target signaling pathways were examined. This multi-step selection process was employed to ensure the accuracy and reliability of the selected miRNAs. The results of these analyses identified five key miRNAs, including bta-mir-146a, bta-mir-16a, bta-mir-181, bta-mir-21-5p, and bta-mir-223, each of which plays a role in critical biological pathways such as TLR4/NF-κB, MAPK, PI3K-AKT, TGFβ, and estrogen and progesterone hormone signaling. Furthermore, the findings—based on a context++ score ≤ –0.2 and conservation ≥ 0.7—revealed that bta-mir-146a, bta-mir-21-5p, and bta-mir-223 influence 7, 9, and 11 key proteins, respectively, within these biological pathways. These pathways are involved in regulating immune response, inflammation, cell growth, differentiation, and apoptosis, disruptions of which may lead to the onset or exacerbation of mastitis. Each of these miRNAs, by targeting multiple key proteins, could serve as sensitive and specific biomarkers for the early detection of mastitis in dairy cattle. Since these miRNAs can also be detected in milk and blood serum, non-invasive tests can be designed for screening and monitoring livestock health. These findings may assist veterinary specialists in utilizing miRNA-based assays to identify and treat mastitis at early stages, thereby preventing disease progression and reducing economic losses. با توجه به اهمیت شناسایی زودهنگام و مدیریت مؤثر ورم پستان، پژوهش حاضر با رویکرد In silco به کنکاش نقش تعدادی از ریزRNAها یا miRNAها در بیماری ‌زایی ورم پستان در ژنوم گاو می ‌پردازد. در این پژوهش، انتخاب miRNAهای کاندید بر اساس یک سری معیار های چند مرحله ‌ای انجام شد. در ابتدا، یک مرور نظام‌مند از پژوهش ‌های پیشین که به‌ طور تجربی (از طریق RNA-Seq، qPCR یا ریز آرایه DNA) بیان اختصاصی miRNAها را در نمونه‌های التهابی یا عفونی ورم پستان گاو گزارش کرده بودند، صورت گرفت. سپس، miRNAهایی که در حداقل دو پژوهش مستقل و یا در بیش از یک پایگاه داده معتبر(miRBase، NCBI GEO ،miRTarBase ) به عنوان ‌miRNAهای دخیل در پاسخ التهابی یا ایمنی شناسایی شده بودند، مورد توجه قرار گرفتند. با استفاده از تحلیل‌ های بیو انفورماتیکی و پایگاه‌ های داده معتبری نظیر Mirtar Base، TargetScan، DAVID و NCBI، ژن‌ های کاندید مرتبط با ورم پستان شناسایی و مسیرهای پیام‌ دهی هدف آن‌ ها مورد بررسی قرار گرفتند. این فرآیند انتخاب چند مرحله ‌ای به ‌منظور اطمینان از دقت و اعتبار miRNAهای انتخاب شده به‌ کار گرفته شد. نتایج این تحلیل ‌ها منجر به شناسایی پنج miRNA کلیدی شامل bta-mir-146a، bta-mir-16a، bta-mir-181، bta-mir-21-5p و bta-mir-223 گردید که هر یک در مسیرهای زیستی مهمی مانند TLR4/NF- κB، MAPK، PI3K-AKT، TGFβ و پیام ‌دهی هورمونی استروژن و پروژسترون نقش دارند. همچنین، نتایج – بر اساس نمره context++ score ≤ –0.2 و conservation ≥ 0.7 - نشان دادند که bta-mir-146a، bta-mir-21-5p و bta-mir-223 به ترتیب بر 7، 9 و 11 پروتئین مهم در این مسیرهای زیستی تأثیر می ‌گذارند. این مسیرها در تنظیم ژنی پاسخ ایمنی، التهاب، رشد، تمایز و مرگ سلولی مؤثر بودند که احتمالا اختلال در آنها می ‌تواند منجر به بروز یا تشدید ورم پستان گردد. هر یک از این miRNAها با هدف قرار دادن چندین پروتئین کلیدی، می ‌توانند به عنوان زیست ‌نشانگرهای حساس و اختصاصی برای تشخیص زودهنگام ورم پستان گاو شیری مورد استفاده قرار گیرند. از آنجایی که این miRNAها در شیر و سرم خون نیز قابل شناسایی هستند، امکان طراحی آزمایش‌ های غیر تهاجمی برای غربالگری و پایش سلامت دام فراهم می‌ شود. این یافته‌ ها شاید بتوانند به متخصصان دامپزشکی کمک کند تا با استفاده از آزمون‌های مبتنی بر miRNA، ورم پستان را در مراحل اولیه شناسایی و درمان کنند و از گسترش بیماری و خسارات اقتصادی جلوگیری نمایند.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105363_8e94fb516894c8247b0a2bdc65c389de.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 The assessment of Lipidol and fat powder effects on performance, nutrient digestibility, feeding behaviors and blood parameters of suckling Holstein calves بررسی اثر استفاده از لیپیدول و پودر چربی بر عملکرد، قابلیت‌ هضم مواد مغذی، رفتارهای تغذیه‌ای و فراسنجه های خونی گوساله‌های شیرخوار هلشتاین 233 250 104341 10.22059/ijas.2025.397921.654087 FA علیرضا علیپور گروه تغذیه دام طیور ، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران تقی قورچی گروه تغذیه دام طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران عبدالحکیم توغدری گروه تغذیه دام طیور ، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران 0000-0002-5198-1940 محسن ساری گروه علوم دامی و صنایع غذایی، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران Journal Article 2025 07 13 The aim of this study was to investigate the effects of using fat powder and Lipidol, a lysophospholipid-based feed additive, on growth indices, feeding behavior, digestibility, and blood metabolic parameters in suckling Holstein calves. For this purpose, 36 male Holstein calves with a mean weight of 38.3 ± 0.6 kg were assigned to four groups in a completely randomized 2×2 factorial design: 1) basal diet containing 0.15% Lipidol without fat powder, 2) basal diet containing 0.3% Lipidol without fat powder, 3) basal diet containing 0.15% Lipidol and 3.0 % fat powder, and 4) basal diet containing 0.3 % Lipidol and 3.0 % fat powder. The experimental period continued until the calves reached 67 days of age. Growth indices, feed consumption, skeletal growth, feeding behaviors (eating, rumination, chewing, and resting time), apparent digestion coefficients, and blood metabolites (glucose, cholesterol, triglycerides, total protein, and albumin) were measured. The results showed that calves receiving the combination of Lipidol and fat powder exhibited the highest daily growth, increased dry matter intake, and relative improvement in skeletal growth (P < 0.05). Additionally, eating and chewing time were reduced, while resting time increased, suggesting enhanced feeding efficiency and improved satiety. The concentration of triglycerides and cholesterol in the blood significantly increased (P < 0.05) in the groups receiving Lipidol, whereas glucose, total protein, and albumin levels did not show significant differences. In conclusion, supplementation with fat powder and Lipidol in the diet of suckling Holstein calves improved growth performance and metabolic status, likely through enhanced fat digestibility, improved nutrient absorption, and altered feeding behaviors. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر استفاده از پودر چربی و لیپدول افزودنی خوراکی مبتنی بر لیزوفسفولیپیدها بر شاخص‌های رشد، رفتار تغذیه‌ای، قابلیت هضم و متابولیسم خون در گوساله‌های هلشتاین شیرخوار بود. بدین منظور، 36 رأس گوساله نر هلشتاین با میانگین وزنی 6/0 ± 3/38 کیلوگرم و میانگین سن 0/2 ±0/7 روز در قالب طرح کاملاً تصادفی به روش فاکتوریل 2×2 به چهار گروه شامل: جیره پایه حاوی 15/0 درصد لیپیدول بدون پودر چربی، 2-جیره پایه حاوی 3/0 درصد لیپیدول بدون پودر چربی، 3- جیره پایه حاوی 15/0 درصد لیپیدول و 3 درصد پودر چربی و 4- جیره پایه حاوی 3/0 درصد لیپیدول و 3 درصد پودر چربی اختصاص داده شدند. دوره آزمایش 60 روز بود و تا سن 67 روزگی ادامه یافت و شاخص‌هایی از جمله عملکرد رشد و مصرف خوراک، رشد اسکلتی، رفتارهای تغذیه‌ای (مدت زمان خوردن، نشخوار، جویدن و استراحت)، ضرایب هضم ظاهری، و متابولیت‌های خونی (گلوکز، کلسترول، تری‌گلیسیرید، پروتئین کل و آلبومین) اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد گوساله‌های دریافت‌کننده ترکیب لیپیدول و پودر چربی، بیشترین رشد روزانه، افزایش مصرف ماده خشک و بهبود نسبی رشد اسکلتی را نشان دادندP< 0.05) ). همچنین مدت زمان خوردن و جویدن در این گروه کاهش یافت، در حالی که زمان استراحت افزایش یافت، که نشان‌دهنده افزایش راندمان تغذیه‌ای و بهبود سیری بود. غلظت تری‌گلیسیرید و کلسترول خون در گروه‌های حاوی لیپیدول افزایش معنی‌داری داشت (P<0.05)، در حالی که گلوکز، پروتئین کل و آلبومین تفاوت آماری نداشتند. در مجموع، افزودن پودر چربی و لیپیدول به جیره غذایی گوساله‌های شیرخوار می‌تواند از طریق بهبود قابلیت هضم چربی، جذب مواد مغذی، و تغییر رفتارهای تغذیه‌ای، رشد و وضعیت متابولیکی را بهبود بخشد.

https://ijas.ut.ac.ir/article_104341_90c32db9dbc4240dfde81fdc808143af.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Mechanisms for Enhancing the Resilience of Grazing-Based Livestock Production Systems under Climate Change: A Case of Kermanshah Province سازوکارهای بهبود تاب‌آوری درنظام های تولید دامی مبتنی بر چرا در شرایط تغییر اقلیم: موردمطالعه استان کرمانشاه 251 276 104342 10.22059/ijas.2025.398304.654088 FA شیوا نجاتیان گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران،کرج،ایران حسین شعبانعلی فمی گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران ناصر مطیعی گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران،کرج، ایران Journal Article 2025 07 24 Grazing livestock production systems are vital for supplying animal protein, ensuring food security, and supporting sustainable livelihoods worldwide. These systems face challenges from climate change, market fluctuations, and limited natural resources. Strengthening resilience is essential for their sustainable development. This study aimed to identify mechanisms for improving resilience of grazing-based livestock systems in Kermanshah province. The statistical population consisted of 140 experts and specialists in the field of livestock management and natural resources, and was studied using a census method. Of these experts, 131 individuals (response rate of 93 percent) completed the research questionnaires. The content validity and reliability of the questionnaire were confirmed by faculty members and experts. The data were collected using a researcher-made questionnaire and analyzed with SMART-PLS software. The results showed that economic (β=0.786), environmental (β=0.652), managerial (β=0.620), legal (β=0.609), technical (β=0.587), and social (β=0.529) mechanisms had the greatest impact on resilience. The most important economic mechanisms included livelihood diversification for herders, improved access to credit, and increased insurance support, which reduce dependency, strengthen economic capacity, and protect against losses. In the environmental dimension, cultivating drought-resistant fodder and implementing watershed management operations to store rainwater were highly important. Overall, the sustainability of grazing-based livestock systems in Kermanshah requires a comprehensive and multidimensional approach. In this regard, livelihood diversification through processing industries and rural tourism, facilitating access to low-interest loans, expanding insurance services, developing drought-tolerant fodder, and implementing watershed management, along with technical training, establishing sustainable pasture regulations, and providing financial incentives to nomadic herders, are recommended. نظام‌های تولید دامی مبتنی بر چرا، نقش کلیدی در تأمین پروتئین حیوانی، امنیت غذایی و معیشت پایدار جمعیت جهان دارند، اما با چالش‌هایی چون تغییرات اقلیمی، نوسانات بازار و محدودیت منابع روبه‌رو هستند. در این شرایط، تقویت تاب‌آوری برای توسعه پایدار این نظام‌ها ضروری است. این مطالعه باهدف شناسایی سازوکارهای بهبود تاب‌آوری نظام‌های دامی مبتنی بر چرا در استان کرمانشاه انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۴۰ کارشناس و خبره در حوزه تخصصی مدیریت امور دام و منابع طبیعی بودند که به روش سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند. از بین این کارشناسان ۱۳۱ نفر (با نرخ پاسخگویی 93 درصد) پرسشنامه های تحقیق را تکمیل کردند. روایی محتوایی و پایایی پرسشنامه توسط اعضای هیات علمی و کارشناسان تایید شدند .داده‌ها به‌وسیله پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با نرم افزار SMART-PLS تحلیل شد. نتایج نشان داد سازوکارهای اقتصادی (786/0β=)، زیست‌محیطی (652/0β=)، مدیریتی (620/0β=)، قانونی (609/0β=)، فنی (587/0β=) و اجتماعی (529/0β=) بیشترین تأثیر را بر تاب‌آوری دارند. مهم‌ترین سازوکارهای اقتصادی شامل تنوع‌بخشی به معیشت دامداران، بهبود دسترسی به اعتبارات و افزایش حمایت‌های بیمه‌ای است که باعث کاهش وابستگی، تقویت توان اقتصادی و محافظت در برابر خسارات می‌شود. در بُعد زیست‌محیطی، کشت علوفه‌های مقاوم به کم‌آبی و اجرای عملیات آبخیزداری برای ذخیره نزولات، اهمیت بالایی دارد. به‌طورکلی، پایداری نظام‌های دامی مبتنی بر چرا در کرمانشاه نیازمند رویکردی جامع و چندبعدی است. در این راستا، تنوع‌بخشی معیشت از طریق صنایع تبدیلی و گردشگری، تسهیل اعتبارات کم‌بهره، افزایش خدمات بیمه‌ای، توسعه علوفه‌های مقاوم و عملیات آبخیزداری، همراه با آموزش‌های فنی، تدوین قوانین پایدار و مشوق‌های مالی، پیشنهاد می‌شود.

https://ijas.ut.ac.ir/article_104342_5541138e00d04dcddf49dc72561cfdec.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Identification of Regulatory Mechanisms Involved in Sexual Maturity and Fertility of Female Goats Based on Regulatory Network Analysis and Functional Pathway Approaches شناسایی سازوکارهای تنظیمی درگیر در بلوغ جنسی و باروری بزهای ماده براساس رویکرد تجزیه و تحلیل شبکه‌های تنظیمی و مسیرهای عملکردی 277 301 104343 10.22059/ijas.2025.399771.654093 FA زینب اصل زارع رازلیقی گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران، کرج، ایران سید رضا میرائی آشتیانی گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران، کرج، ایران 0000-0003-3597-4385 مصطفی صادقی گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران، کرج، ایران فرزاد غفوری گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران، کرج، ایران Journal Article 2025 08 03 Sexual maturity and fertility in female animals are key components for enhancing reproductive efficiency and breeding strategies in livestock production; however, the gene regulatory mechanisms underlying these processes remain incompletely characterized. In the present study, to investigate the molecular regulations associated with fertility in goats, RNA-Seq data from the ovarian tissue of female Jining Black Grey goats at four developmental stages (birth, two months, four months, and six months old) were analyzed. Genes exhibiting upregulation and downregulation were separately classified. For each group, miRNA–mRNA regulatory networks and related functional modules were reconstructed. Hub genes were identified based on two approaches: multi-partite regulatory network analysis, which led to the identification of hub genes CCDC39, CCDC40, CCDC65, DNAH1, DNAI2, LRGUK, and LOC102177295. Additionally, by assessing gene participation levels in biological pathways, DNAH2, DNAH6, DNAH7, DNAH5, ENSCHIP00000030934, and DNAI2 emerged as hub genes. The gene DNAI2 was identified as a hub gene by both methods. Moreover, two hub miRNAs, mir-187-5p and mir-147a, were identified within the upregulated gene network, demonstrated prominent interactions with their target genes. These genes are involved in various biological processes including ciliary motility, dynein arm assembly, organelle organization, microtubule-based transport, germ cell differentiation, and acrosome activation. The findings of this study provide deeper insights into the genetic regulation affecting sexual maturity and fertility in female goats and may serve as a foundation for developing improved strategies for reproductive management in female goat populations. بلوغ جنسی و باروری در حیوانات ماده از مؤلفه‌های کلیدی در افزایش بهره‌وری تولیدمثل و راهبردهای اصلاح‌نژادی در دامپروری به‌ شمار می‌روند؛ با این حال، سازوکارهای تنظیم ژنی مؤثر بر این فرآیندها همچنان به ‌طور کامل شناسایی نشده‌اند. در مطالعه حاضر، به‌ منظور بررسی تنظیمات مولکولی مرتبط با بلوغ جنسی و باروری در بز، داده‌های RNA-Seq از بافت تخمدان بزهای ماده نژاد خاکستری سیاه جینینگ در چهار بازة زمانی (روز تولد، دو ماهگی، چهار ماهگی و شش ماهگی) تجزیه و تحلیل شد. ژن‌های دارای افزایش و کاهش بیان به ‌صورت مستقل تفکیک شدند و برای هر گروه، شبکه‌های تنظیمی miRNA–mRNA و ماژول‌های عملکردی مرتبط بازسازی شدند. شناسایی ژن‌های هاب بر پایة دو رویکرد صورت گرفت: تجزیه و تحلیل شبکه‌های تنظیمی چندبخشی، منجر به شناسایی ژن‌های هاب CCDC39، CCDC40، CCDC65، DNAH1، DNAI2، LRGUK و LOC102177295 شد. همچنین با بررسی رویکرد میزان مشارکت ژن‌ها در مسیرهای بیولوژیکی، ژن‌های DNAH2، DNAH6، DNAH7، DNAH5، ENSCHIP00000030934 و DNAI2 به‌ عنوان ژن‌های ‌هاب معرفی شدند. ژن DNAI2 در هر دو روش، به عنوان ژن‌ هاب شناسایی و معرفی شد. همچنین دو miRNA هاب شامل mir-187-5p و mir-147a در شبکه ژن‌های دارای افزایش بیان شناسایی شدند که تعاملات برجسته‌ای با ژن‌های هدف خود داشتند. ژن‌های مذکور در فرآیندهای زیستی مختلفی از جمله حرکت مژکی، مونتاژ بازوی داینئین، سازمان‌دهی اندامک‌ها، پویایی ریزلوله‌ها، تمایز سلول‌های جنسی و فعال‌سازی آکروزوم مشارکت دارند. یافته‌های این پژوهش، شناخت دقیق‌تری از تنظیمات ژنی مرتبط با بلوغ و باروری بز ماده ارائه می‌دهد و زمینه‌ساز بهبود مدیریت تولیدمثل است.

https://ijas.ut.ac.ir/article_104343_a5be5876db86be44697e9be949c22392.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Effects of gamma irradiation on the mortality of Echinococcus granulosus protoscoleces in vitro conditions اثرات اشعه گاما بر روی میزان مرگ و میر پروتواسکولکس اکینوکوکوس گرانولوزوس در شرایط برون تنی 303 313 105365 10.22059/ijas.2025.403112.654097 FA ناصر حاجی پور گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران پرویز حسن زاده گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران الناز رهبری گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 09 28 The hydatid cyst is a larval-stage structure of Echinococcus granulosus, the parasite responsible for causing hydatidosis in humans and animals. Protoscoleces within the cyst play a crucial role in completing the parasite’s life cycle, and their inactivation could help interrupt transmission. Gamma irradiation, with its high penetration power, has been proposed as a potential approach for protoscolex inactivation. This study aimed to evaluate the effects of different gamma irradiation doses on the viability of hydatid cyst protoscoleces under in vitro conditions. Hydatid cysts were collected from the lungs of infected sheep, and after confirming fertility, protoscoleces were placed in sterile microtubes containing phosphate-buffered solution. The samples were irradiated using a Cobalt-60 gamma source at the Northwest Research Complex (Bonab, Iran) for 1.5 to 5 min at doses of 0.5, 0.75, 1, 1.5, and 2 kGy at 25 °C, with three replicates for each dose.. Viability was assessed using 1% eosin staining. Sodium chloride 5% was used as a positive control, and non-irradiated hydatid cyst fluid served as the negative control. Data were analyzed using One-way ANOVA followed by Duncan’s test. Results showed that protoscoleces mortality was dose-dependent; the highest mortality was observed at 2 kGy (98.5%), while the lowest mortality among irradiated groups was observed at 1 kGy (49%). The negative control group had the lowest mortality rate. In conclusion, gamma irradiation, with increasing doses, effectively inactivates hydatid protoscoleces and may be considered a novel and safe strategy for controlling hydatidosis and reducing the risk of transmission to humans and animals. کیست هیداتید ساختاری از مرحله لاروی اکینوکوکوس گرانولوزوس بوده که این انگل عامل بیماری هیداتیدوزیس در انسان و دام است. پروتواسکولکس‌های موجود در کیست نقش کلیدی در تکمیل چرخه زندگی انگل دارند و غیرفعال‌سازی آن‌ها می‌تواند راهبردی مؤثر برای کنترل بیماری باشد. تابش گاما با قدرت نفوذ بالا، به‌عنوان روشی نوین برای غیرفعال‌سازی پروتواسکولکس‌ها مطرح است. هدف این مطالعه بررسی اثر دوزهای مختلف اشعه گاما بر زنده‌مانی پروتواسکولکس‌های کیست هیداتید در شرایط برون تنی بود. بدین منظور کیست‌های هیداتید از ریه گوسفندان آلوده جمع‌آوری و پس از تأیید باروری، پروتواسکولکس‌ها در میکروتیوپ‌های استریل حاوی بافر فسفات قرار داده شدند. نمونه‌ها توسط منبع گامای کبالت-60 در مجتمع پژوهشی شمال‌غرب (بناب، ایران) به مدت 5/1 تا 5 دقیقه تحت دوزهای 5/0 کیلوگری، 75/0 کیلوگری، 1 کیلوگری، 5/1 کیلوگری و 2 کیلوگری در دمای 25 درجه سانتی گراد با سه بار تکرار پرتودهی شدند. زنده‌مانی با رنگ‌آمیزی ائوزین ۱ درصد بررسی شد. کلرید سدیم ۵ درصد به‌عنوان کنترل مثبت و مایع کیست هیداتید بدون تابش به‌عنوان کنترل منفی استفاده گردید. تحلیل آماری با آزمون One-way ANOVA و دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که مرگ‌ومیر پروتواسکولکس‌ها وابسته به دوز تابش است؛ بیشترین میزان در دوز ۲ کیلوگری (5/98 درصد) و کمترین در دوز ۱ کیلوگری (۴۹ درصد) مشاهده شد. در گروه کنترل منفی پایین‌ترین مرگ‌ومیر ثبت گردید. بر اساس یافته‌ها، اشعه گاما با افزایش دوز می‌تواند به‌طور مؤثر پروتواسکولکس‌ها را غیرفعال سازد و به‌عنوان یک رویکرد نوین و ایمن برای کنترل هیداتیدوزیس و کاهش انتقال بیماری به انسان و دام پیشنهاد می‌شود.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105365_bfe34f032f9b062146e02c967125487e.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 The effects of alpha lipoic acid and different sources of selenium on growth performance, carcass characteristics, intestinal morphology and microbial population of broiler chickens تأثیر آلفا لیپوئیک اسید و منابع مختلف سلنیوم بر عملکرد رشد، ویژگی‌های لاشه، ریخت شناسی روده و جمعیت میکروبی جوجه‌های گوشتی 315 331 105366 10.22059/ijas.2025.404275.654100 FA محمد ولی منصور کیایی گروه علوم دامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر ، قائم‌شهر، ایران 0009-0003-5316-4279 وحید رضایی پور گروه علوم دامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر ، قائم‌شهر، ایران سکینه اسدزاده گروه علوم دامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر ، قائم‌شهر، ایران روح الله عبدالله پور گروه علوم دامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر ، قائم‌شهر، ایران مهدی چوبچیان گروه علوم دامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر ، قائم‌شهر، ایران 0000-0002-9184-3390 Journal Article 2025 10 14 This study was conducted to evaluate the effects of different selenium sources (inorganic, organic, and nano) and levels of alpha-lipoic acid on growth performance, carcass characteristics, jejunum morphology, and intestinal microbial population of broiler chickens. Four hundred and fifty Ross 308-male broiler chicks were used in 6 treatments with 5 replicates each. The experimental diets were arranged in a completely randomized design with a 2×3 factorial arrangement, including two levels of alpha-lipoic acid in the diet (0 and 300 mg/kg) and three selenium sources: inorganic (sodium selenite), organic (selenomethionine), and nano (nano-selenium). Results showed that chicks fed organic and nano selenium had better feed conversion ratios compared to those fed inorganic selenium (p<0.05). Additionally, supplementation with 300 mg/kg alpha-lipoic acid significantly increased body weight and improved feed conversion ratio in broilers (p<0.05). Addition of nano selenium increased the relative weights of carcass, thigh, bursa and spleen compared with inorganic selenium (P<0.05). Furthermore, the highest weight of spleen was observed in group with combination of nano selenium and alpha-lipoic acid (p<0.05). Morphology of jejunum, consumption of alpha-lipoic acid and nano selenium significantly increased the length and surface area of jejunal villi (p<0.05). The results of microbial population indicated that adding alpha-lipoic acid to the diet increased Lactobacillus population in cecum (p<0.05). Therefore, it is concluded that the use of organic or nano selenium along with alpha-lipoic acid can improve growth performance and gut health in broiler chickens. این تحقیق به منظور تأثیر منابع مختلف سلنیوم (معدنی، آلی و نانو) و سطوح آلفا لیپوئیک اسید بر عملکرد رشد، ویژگی‌های لاشه، ریخت‌شناسی ژژنوم و جمعیت میکروبی روده جوجه‌های گوشتی انجام شد. در این آزمایش، تعداد 450 قطعه جوجه گوشتی نر سویه راس 308 در 6 تیمار و 5 تکرار استفاده شد. جیره‌های آزمایشی در قالب یک طرح کاملا تصادفی و با آرایش فاکتوریل2×3 شامل استفاده از دو سطح آلفالیپوئیک اسید در جیره (صفر و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و سه نوع منبع سلنیوم جیره شامل منبع معدنی (سلنیت سدیم)، منبع آلی (سلنو‌متیونین) و منبع نانو (نانو سلنیوم) بودند. نتایج نشان داد که جوجه‌های تغذیه شده با سلنیوم آلی و نانو ضریب تبدیل غذایی بهتری نسبت به سلنیوم معدنی داشتند (P<0.05). همچنین، مصرف 300 میلی‌گرم آلفا لیپوئیک اسید موجب افزایش معنی‌دار وزن و بهبود ضریب تبدیل غذایی در جوجه‌ها شد (P<0.05). استفاده از نانو سلنیوم در مقایسه با سلنیوم معدنی سبب افزایش درصد لاشه، ران، بورس و طحال شد (P<0.05). از طرفی، بیشترین وزن نسبی طحال در گروه ترکیبی نانو سلنیوم به همراه آلفا لیپوئیک مشاهده شد (P<0.05). در ریخت‌شناسی ژژنوم، مصرف آلفا لیپوئیک اسید و استفاده از سلنیوم نانو به طور معنی‌داری طول و مساحت پرزهای ژژنوم را افزایش دادند (P<0.05). نتایج جمعیت میکروبی نشان داد که افزودن آلفا لیپوئیک اسید به جیره موجب افزایش جمعیت لاکتوباسیلوس در روده کور جوجه‌ها شد (P<0.05). بنابراین می‌توان نتیجه‌گیری کرد که استفاده از سلنیوم آلی و نانو و نیز آلفا لیپوئیک اسید سبب بهبود عملکرد رشد و سلامت روده جوجه‌های گوشتی شد.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105366_b48293edda2f8af9fe18194fc727ddae.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Comparative analysis of gene expression and allele-specific expression (ASE) in intramuscular and subcutaneous adipose tissues in beef cattle تحلیل مقایسه‌ای بیان ژن و بیان آلل اختصاصی(ASE) در بافت های چربی‌ داخل‌عضلانی و زیرجلدی در گاوهای گوشتی 333 349 105367 10.22059/ijas.2025.406502.654106 FA حمیده نوری صادق گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران غلامرضا داشاب دانشیار ژنتیک و اصلاح دام، گروه علوم دامی، دانشگاه زابل، ایران زهرا رودباری گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران محمد حسین بنابازی گروه علوم زیستی دامی، مرکز دامپزشکی و علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی سوئد، ۷۵۰۰۷ اوپسالا، سوئد. توماس سادکووسکی گروه فیزیولوژی حیوانات، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه علوم زیستی ورشو، لهستان Journal Article 2025 11 18 This study was conducted to investigate allele-specific expression (ASE) in two types of bovine adipose tissues—intramuscular adipose tissue (IMF) and subcutaneous adipose tissue (SCAT) in order to identify regulatory differences between these depots. Intramuscular fat is a key determinant of beef quality, contributing to tenderness, flavor, and juiciness, and unlike subcutaneous fat, it develops at later stages of animal growth. To achieve this objective, RNA-Seq data from eight tissue samples collected from the 9th to 11th rib region of crossbred Angus cattle were retrieved from the NCBI database (accession number PRJNA1053327) and processed using HISAT2, GATK, and VEP pipelines. The average read-mapping rate was 95%, and more than 580,000 genetic variants were identified. In IMF, among 214,613 ASE-informative SNPs, 890 significant ASE sites were detected, corresponding to 32 genes exhibiting clear allele-specific expression. In contrast, in SCAT, 1,094 significant ASE positions were identified among 305,996 ASE-informative SNPs, associated with 21 genes. Only one gene, SUGCT, was shared between the two tissues; this gene is involved in fatty acid metabolism and cellular energy regulation. Pathway enrichment analysis revealed that immune-related pathways such as JAK–STAT and Necroptosis were predominant in SCAT, whereas IMF was enriched for energy-related pathways, including Hippo signaling and Ubiquinone biosynthesis. The key regulatory genes IFNAR1 in SCAT and RB1 in IMF played major roles in immune regulation and adipocyte differentiation, respectively. Overall, the findings highlight fundamental biological differences between the two bovine fat depots: subcutaneous adipose tissue is more actively engaged in protective and immune-related functions, این پژوهش با هدف بررسی بیان آلل اختصاصی (Allele- Specific Expression; ASE) در دو نوع بافت چربی گاو شامل چربی داخل‌عضلانی (IMF) و چربی زیرجلدی (SCAT) انجام شد، تا تفاوت‌های تنظیمی ژن‌ها در این بافت‌ها شناسایی گردد. چربی داخل عضلانی از عوامل کلیدی تعیین‌کننده کیفیت گوشت گاو از نظر لطافت، طعم و آبداری است و برخلاف چربی زیرجلدی، در مراحل دیرتر رشد حیوان تشکیل می‌شود. برای این منظور، داده‌های RNA-Seq مربوط به هشت نمونه بافت از ناحیه دنده‌های ۹ تا ۱۱ گاوهای نژاد دورگه آنگوس از پایگاه داده NCBI (با شماره پروژه PRJNA1053327) استخراج شدند و مراحل تجزیه با استفاده از نرم‌افزارهای HISAT2، GATK و VEP پردازش گردید. میانگین نرخ نگاشت خوانش‌ها ۹۵٪ بود و در مجموع بیش از ۵۸۰ هزار واریانت ژنتیکی شناسایی شد. در بافت داخل عضلانی از میان 214613 SNP دارای قابلیت ASE، تعداد ۸۹۰ موقعیت معنی‌دار شناسایی و ۳۲ ژن حاوی الگوی بیان آللی اختصاصی مشخص گردید. در حالی‌که در بافت زیرجلدی، از 305996 SNP دارای ویژگی ASEتعداد1094 موقعیت معنی‌دار شناخته شدند که با ۲۱ ژن مرتبط بودند. تنها ژن مشترک میان دو بافت، SUGCT بود که در متابولیسم اسیدهای چرب و تنظیم انرژی سلولی نقش دارد. تحلیل غنی‌سازی مسیرها نشان داد که در بافت SCAT مسیرهای ایمنی نظیر JAK–STAT و Necroptosis غالب بودند، در حالی که در بافت داخل عضلانی مسیرهای مرتبط با متابولیسم انرژی از جمله Hippo signaling و Ubiquinone biosynthesis فعال‌تر بودند. ژن‌های کلیدیIFNAR1 در بافت چربی زیرجلدی و RB1در بافت چربی داخل عضلانی به‌ترتیب در تنظیم پاسخ ایمنی و تمایز آدیپوسیتی نقش برجسته‌ای داشتند. در مجموع، نتایج این مطالعه بیانگر تفاوت‌های زیستی مهم میان دو نوع چربی گاوی است. چربی زیرجلدی بیشتر در نقش محافظتی و ایمنی و چربی داخل عضلانی در مسیرهای متابولیکی و تولید انرژی فعال‌تر عمل می‌کند. شناسایی این تفاوت‌ها و ژن‌های کلیدی مرتبط، جهت درک دقیق‌تر مکانیسم‌های تنظیم بیان ژن مؤثر بر کیفیت گوشت گاو و همچنین معرفی نشانگرهای ژنتیکی بالقوه برای اصلاح و بهبود صفات مطلوب گوشت در نژادهای گوشتی، حائز اهمیت است.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105367_a4fa8123d4053be47e1ba01b2ba289d9.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 2 2026 06 22 Comparison of the effects of postbiotic, probiotic and multhiomycin in low protein diet on performance, carcass characteristics and intestinal microbial population in broiler chicks مقایسه تأثیر پست‌بیوتیک، پروبیوتیک و مولتیومایسین در جیره کم پروتئین بر عملکرد، خصوصیات لاشه و جمعیت میکروبی روده جوجه‌های گوشتی 351 367 105364 10.22059/ijas.2025.401535.654095 FA اسماعیل کاظمی گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران 0009-0000-3241-3561 منصور رضایی گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران محمد کاظمی فرد گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران Journal Article 2025 09 07 The present study was conducted using 200 male broiler chickens of Ross 308 strain in a completely randomized design with five treatments, four replications and 10 birds per replication for 42 days. The experimental treatments included: 1- Recommended crude protein diet without additives, 2- Low protein diet (95% of recommended requirements) without additives, 3- Low protein diet + postbiotic, 4- Low protein diet + 0.02% probiotic, 5- Low protein diet + 0.03% multhiomycin. Feed intake, weight gain, and feed conversion ratio of the chicks were calculated periodically and throughout the breeding period. The results showed that reducing the dietary protein level with and without adding of postbiotic and probiotic to the diet had not significant difference in feed intake, weight gain, and feed conversion ratio in the starter, growth, finisher, and whole periods compared to the control group. Treatment containing 0.03% multhiomycin significantly reduced feed consumption in the starter and whole periods (P<0.05). The percentage of carcass in the treatment containing 0.03% multhiomycin was significantly lower than the other groups (P<0.05). No significant difference was observed between the experimental treatments in terms of feed conversion ratio inut the whole period. The percentage of thymus in the treatment containing postbiotic (treatment 3) was higher than the treatments 1, 2 and 4. The percentage of spleen in treatment 2 was significantly higher than the treatments 1, 3, and 5 (P<0.05). No significant difference was observed between the experimental treatments in terms of microbial population. The results of this experiment showed that low protein diet with and without the adding of postbiotics and probiotics had not have negative effect on performance traits, carcass characteristics, and intestinal microbial population of broiler chickens. مطالعه حاضر با استفاده از 200 قطعه جوجه گوشتی نر سویه راس 308 در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار، چهار تکرار و 10 پرنده در هر تکرار به مدت 42 روز انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل: 1- جیره با پروتئین خام توصیه شده و بدون افزودنی 2- جیره کم پروتئین (95 درصد احتیاجات توصیه شده) بدون افزودنی 3- جیره کم پروتئین + پستبیوتیک 4- جیره کم پروتئین + 02/0 درصد پروبیوتیک 5- جیره کم پروتئین + 03/0 درصد مولتیومایسین بودند. نتایج نشان داد، کاهش سطح پروتئین جیر ه با و بدون افزودن پستبیوتیک و پروبیوتیک به جیره تفاوت معنی داری بر مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل غذایی در دوره های آغازین، رشد، پایانی و کل دوره پرورش نسبت به گروه شاهد نداشت. تیمار حاوی 03/0 درصد مولتیومایسین به طور معنی داری سبب کاهش مصرف خوراک در دوره های آغازین و کل دوره پرورش شد (05/0P<). در کل دوره از نظر ضریب تبدیل غذایی تفاوت معنیداری بین تیمارهای آزمایشی مشاهده نشد. درصد لاشه، در تیمار حاوی مولتیومایسین (تیمار 5) به طور معنی داری از سایر تیمارها کمتر بود (05/0P<). درصد تیموس در تیمار حاوی پستبیوتیک (تیمار 3) نسبت به تیمار 1، 2 و 4 بیشتر بود. درصد طحال در تیمار 2 به طور معنی داری نسبت به تیمار 1، 3 و 5 بیشتر بود (05/0P<). از نظر جمعیت میکروبی تفاوت معنیداری بین تیمارهای آزمایشی مشاهده نشد. نتایج این آزمایش نشان داد، جیره کمپروتئین با و بدون افزودن پستبیوتیک و پروبیوتیک تأثیر منفی بر صفات عملکردی، خصوصیات لاشه و جمعیت میکروبی روده جوجههای گوشتی نداشت.

https://ijas.ut.ac.ir/article_105364_62c9cd05a1a401417d1ef5d40a791a42.pdf