دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Determination of metabolizable energy value in Sunflower meal with and without enzymes addition by regression method in adult leghorn roostersارزیابی انرژی قابل سوخت و ساز کنجاله آفتابگردان با و بدون آنزیم به روش رگرسیون در خروس های بالغ لگهورن73775110332810.22059/ijas.2025.372490.654008FAروناکزمانیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0002-2967-8467حسینجانمحمدیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0002-2273-9995یوسفدیده بانگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0003-2740-2758علیخدادادیبهداشت ومواد غذایی، دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران.0000-0001-8232-3433Journal Article20250224The present study was to determine apparent metabolizable energy values corrected to zero nitrogen balance (AMEn) of Sunflower Meal (SFM) with and without enzyme by regression method in adult Leghorn roosters. 48 adult Leghorn roosters were used in a completely randomized design as a 2×4 factorial arrangement, two levels of enzyme (0, 350 g/ ton) × four levels (o, 5, 10, 15 %) of SFM. The average values of DM, Ash, CP, EE, Neutral Detergent Fiber (NDF), and acid Detergent Fiber (ADF) were 88.90, 6.5, 32.33, 3.1, 44.8, and 25% respectively and gross energy value of SFM was 4547 kcal/kg. By increasing the level of SFM in the experimental diets, the values of apparent dry matter metabolizability (ADMM), apparent organic dry matter metabolizability (AOMM), AMEn, and GE efficiency decreased significantly (p<0.05). The amount of AMEn decreased by 7.89%, equivalent to 260 kcal/kg in the diet containing 15% SFM compared to the control diet without SFM. The main effects of enzyme level caused a significant increase in AMEn values and GE efficiency (P<0.05). The improvement of AMEn was 1.14 percent. The equations for estimating AMEn of SFM, with and without enzyme addition were Y=2009.75-4.171X (R2=0.91) and Y=1596.14-2.414X (R2=0.91), respectively. AMEn value of SFM with and without enzyme by regression method was estimated 1592 and 1354 kcal/kg, respectively. The values obtained for AMEn of sunflower meal at the present study are recommended for formulating poultry diets and it could be probably effective in predicting bird performance.آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی به روش فاکتوریل با چهار سطح کنجاله آفتابگردان (0، 5 ، 10، 15) و دو سطح آنزیم (0 ، 350 گرم در تن) با استفاده از 48 قطعه خروس بالغ لگهورن به منظور تعیین مقادیر انرژی قابل سوخت‌و‌ساز‌ظاهری تصحیح شده برای نقطه صفر تعادل نیتروژن (AMEn) کنجالهآفتابگردان به روش روش رگرسیون انجام شد. میانگین مادهخشک، خاکستر، پروتئینخام، عصاره‌اتری، فیبر نامحلول در شوینده خنثی (NDF) و فیبر نامحلول در شوینده اسیدی ( (ADFدر این آزمایش به ترتیب90/88، 5/6، 33/32، 1/3، 8/44، 25 درصد و انرژی‌خام کنجالهآفتابگردان نیز برابر 4547 کیلوکالری در کیلوگرم بدست آمد. مقادیر AMEn کنجالهآفتابگردان به روش اختلاف در جیره‌پایه تعیین شد. با افزایش سطوح کنجالهآفتابگردان مقادیر قابلیت سوخت‌و‌ساز مادهخشک ، مادهآلی، AMEn و بازده انرژی‌خام به طور معنی داری کاهش یافت (05/0>P). مقدار AMEn برابر 89/7 درصد معادل260 کیلوکالری در کیلوگرم درجیره حاوی سطح 15درصد کنجالهآفتابگردان در مقایسه با جیره کنترل فاقد کنجالهآفتابگردان کاهش یافت. اثرات اصلی سطح آنزیم باعث افزایش معنیدار مقادیر AMEn و بازده انرژی‌خام شد (05/0>P )، بطوریکه باعث بهبود AMEn به میزان 14/1 درصد گردید. معادلات برآورد کننده AMEn کنجالهآفتابگردان با و بدون آنزیم به ترتیب برابر Y=2009.75-4.171X با ضریب تعیین 9/0 و Y=1596.14-2.414X با ضریب تبیین 91/0 بود. مقدار AMEn کنجالهآفتابگردان با و بدون آنزیم به ترتیب برابر با 1592و 1354 کیلوکالری در کیلوگرم برآورد شد. مقادیر حاصله برای AMEn کنجالهآفتابگردان در مطالعه حاضر برای تنظیم جیره های غذایی طیور پیشنهاد شده و احنمالاً می تواند در پیشگویی عملکرد پرنده موثر باشد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103328_6c744708b16a931632f7382ad75d3718.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Effect of processed corn on performance, immune response and nutrients digestibility in Arian broiler chickenاثر ذرت فراوری شده بر عملکرد، پاسخ ایمنی و قابلیت هضم مواد مغذی در جوجه گوشتی آرین75376510178810.22059/ijas.2025.386269.654047FAفاطمهکمال زادهگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0000-0627-4473حمیدرضاطاهریگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.0000-0001-8052-4848سید عبدالهحسینیبخش تغذیه و فیزیولوژی دام و طیور، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.0000-0003-1762-252Xامیر حسینعلیزاده قمصریبخش تغذیه و فیزیولوژی دام و طیور، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.0000-0001-5654-0979Journal Article20241202In this study, 750 Arian broiler chickens were used in a completely randomized design with five treatments, five replicates and 30 chicks per each replicate from 1 to 40 d of age. The experimental treatments contained 0%, 25%, 50%, 75% and 100% processed corn instead of unprocessed corn in the diet. The processed corn was prepared prior to this experiment through several processing steps including fermentation, cooking and infrared irradiation. All diets were formulated based on the recommendations of the Arian guideline and were nutritionally identical. The results showed that the use of processed corn throughout the rearing period (1 to 40 d of age) had no effect on growth performance, carcass characteristics, blood biochemical traits and antibody titers against sheep red blood cells and Newcastle disease virus. Nevertheless,observations at specific time points indicated that, increasing the level of processed corn at 35 days of age led to a linear and quadratic improvement in body weight and feed conversion ratio, while feed intake improved quadratically from 1 to 28 days of age. Additionally, a higher relative breast weight was observed in a linear and quadratic manner. leal digestibility of protein and energy, as well as antibody titer against influenza, increased linearly and quadratically with higher levels of processed corn in the diet (P<0.05). Overall, Processing corn positively affected growth at certain points, with 75% replacement showing better results than other levels.در این تحقیق از 750 قطعه جوجه گوشتی آرین در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تیمار، پنج تکرار و 30 قطعه جوجه در هر تکرار از یک تا 40 روزگی استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل سطح صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد ذرت فراوری شده به جای ذرت معمولی (فراوری نشده) در جیره بود. ذرت فراوری شده قبل از شروع این آزمایش و طی چند مرحله از جمله تخمیر، پخت و تاباندن اشعه مادون قرمز آماده شد. نتایج نشان داد که استفاده از ذرت فراوری شده در کل دوره پرورش (1 تا 40 روزگی) تاثیری بر عملکرد رشد، درصد زنده مانی، شاخص تولید، خصوصیات لاشه، فراسنجههای بیوشیمیایی خون و تیتر آنتی بادی علیه گلبول قرمز گوسفندی و نیوکاسل ندارد. با افزایش سطح ذرت فراوری شده در 35 روزگی، وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک به ترتیب به صورت خطی و درجه دوم و در یک تا 28 روزگی مصرف خوراک به صورت درجه دوم بهبود یافت و وزن نسبی سینه بالاتری به صورت خطی و درجه دوم موجب شد. قابلیت هضم ایلئومی پروتئین، انرژی و تیتر آنتی بادی علیه آنفلوانزا با افزایش ذرت فراروی شده در جیره به صورت خطی و درجه دوم افزایش یافت. (P<0.05) در کل، فراوری ذرت تنها در برخی از سنین دوره رشد تاثیر مطلوبی بر عملکرد رشد داشت و جایگزین نمودن 75 درصد از ذرت معمولی جیره با ذرت فراوری شده نتایج بهتری را در مقایسه با دیگر سطوح جایگزینی نشان داد.https://ijas.ut.ac.ir/article_101788_330a20941b93e6a8d068f4ecf7e8c60b.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222The effect of different fat sources on vital signs, blood parameters and hematology of pregnant and non-pregnant ewes under heat stress conditionsتاثیر منابع مختلف چربی بر علائم حیاتی، فراسنجههای خونی و هماتولوژی میشهای آبستن و غیرآبستن در شرایط تنش گرمایی76779110053010.22059/ijas.2025.387547.654051FAکتایونمهرانیگروه تغذیه دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران0000-0001-5724-1479تقیقورچیگروه تغذیه دام طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران0000-0002-6865-2932عبدالحکیمتوغدریگروه تغذیه دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران0000-0002-5198-1940Journal Article20241224This study aimed to compare the effect of different fat sources on vital signs, biochemical and hematological blood parameters of pregnant and non-pregnant ewes under heat stress conditions. For this purpose, 40 ewes were selected (20 three-month pregnant and 20 non-pregnant). This experiment was conducted according to a four-by-two factorial experiment based on a completely randomized design with five replications. The treatments included: 1- control diet, 2- diet containing 6% safflower seeds, 3- diet containing 1.5% safflower oil and 4- diet containing 1.5% palm oil. The animals were kept for 42 days. According to the results of the present study, the body temperature, heart rate and breathing rate of the ewes were not affected by the physiological state and the type of fat consumed. The concentration of glucose, triglyceride and blood urea in the non-pregnant group was higher than in the pregnant group (P≥0.05). Ewes receiving different fat sources had higher cholesterol, triglyceride, urea, total protein, albumin and globulin concentrations than the control (P≥0.05). The concentration of beta-hydroxybutyrate, non-esterified fatty acids, malondialdehyde and total antioxidant capacity of pregnant ewes was higher than that of non-pregnant ewes (P≥0.05). No significant difference was observed between pregnant and non-pregnant ewes in cortisol and insulin concentrations. Adding different sources of fat decreased the concentration of cortisol, malondialdehyde, non-esterified fatty acids and increased the total antioxidant capacity. In general, according to the present results, the use of different sources of fat in pregnant and non-pregnant ewes reduced the negative effect of heat stress on the measured parameters.هدف این پژوهش، مقایسه اثر منابع مختلف چربی بر علائم حیاتی، فراسنجههای بیوشیمیایی و هماتولوژیکی خون میشهای آبستن و غیرآبستن در شرایط تنش گرمایی بود. بدین منظور چهل رأس میش دالاق (20 رأس سه ماه آبستن و 20 رأس غیر آبستن) انتخاب شدند. این آزمایش در قالب آزمایش فاکتوریل چهار در دو بر پایه طرح کامل تصادفی با پنج تکرار انجام شد. تیمارها شامل: 1- جیره شاهد، 2- جیره حاوی 6 درصد دانه گلرنگ، 3- جیره حاوی 5/1 درصد روغن گلرنگ و 4- جیره حاوی 5/1 درصد روغن پالم بود. دام‌ها بهمدت 42 روز نگهداری شدند. با توجه به نتایج پژوهش حاضر دمای بدن، ضربان قلب و تعداد تنفس میش‌ها تحت تأثیر وضعیت فیزیولوژیکی و نوع چربی مصرفی قرار نگرفت. غلظت گلوکز، تری‌گلیسیرید و اوره خون در گروه غیر آبستن بیشتر از گروه آبستن بود (05/0≥P). میشهای دریافت‌کننده منابع مختلف چربی نسبت به شاهد غلظت کلسترول، تری‌گلیسیرید، اوره، پروتئین کل، آلبومین و گلوبولین بالاتری داشتند (05/0≥P). غلظت بتاهیدروکسی بوتیرات، اسیدهای چرب غیر استریفه، مالون‌دی‌آلدئید و ظرفیت آنتیاکسیدانی کل میشهای آبستن بیشتر از میشهای غیر آبستن بود (05/0≥P). اختلاف معنیداری بین میشهای آبستن و غیر آبستن در غلظت کورتیزول و انسولین مشاهده نشد. اضافه نمودن منابع مختلف چربی باعث کاهش غلظت کورتیزول، مالون‌دی‌آلدئید، اسیدهای چرب غیر استریفه و افزایش ظرفیت آنتیاکسیدانی کل شد. درمجموع باتوجه به نتایج حاضر استفاده از منابع مختلف چربی در میشهای آبستن و غیر آبستن اثر منفی تنش گرمایی بر فراسنجههای اندازه‌گیری شده را کاهش داد.https://ijas.ut.ac.ir/article_100530_4d0669d1c79eb21e516dbf8b5d5f03ad.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Investigation of the Relationship Between Fecal Starch Concentration and other Fecal Components in Early Lactating Holstein Cowsبررسی ارتباط بین غلظت نشاسته دفعی از طریق مدفوع با سایر ترکیبات مدفوع در گاوهای هلشتاین اوایل دوره شیردهی79381110333010.22059/ijas.2025.389978.654059FAایوبمحمدیگروه علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، البرز، ایران0009-0008-9644-0268فرهنگفاتحیگروه علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران،کرج، البرز، ایران.0000-0003-3262-5841کامرانرضایزدیگروه علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران،کرج، البرز، ایران.0000-0002-1835-8612علیصادقی سفید مزگیگروه علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، البرز، ایران0000-0001-6261-4057محمد هادیخبازانمدیر تولید دامپروری هلدینگ کشاورزی و دامپروری فردوس پارس، تهران، ایرانفرهادپرنیان خواجه دیزجبخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات و آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز،0000-0002-1386-0558Journal Article20250210The purpose of the current study was to investigate the relationship between fecal starch concentration and other fecal components in early Holstein lactating Cows. In current study, correlation coefficients between fecal starch concentration and other fecal components was studied and then univariate and multivariate regression approach used to select the best fecal starch fitting model using other fecal compositions in early Holstein lactating Cows. The present study conducted to estimate fecal starch excretion using other fecal components on 76 industrial dairies. The model fitting was performed based on univariate and multivariate regression. The results of univariate regression and correlation between fecal parameters showed an inverse relationship between fecal pH, fecal protein and fecal neutral detergent fiber with fecal starch excretion. Furthermore, based on univariate regression, it was shown that fecal pH had the highest coefficient of determination in estimating fecal starch (R² = 0.48). It was also demonstrated that the best estimation of fecal starch excretion is possible with high accuracy and precision using multiple regression with three factors: fecal pH, fecal protein percentage, and neutral detergent fiber percentage. Finally, the results of the present study showed that there is a significant correlation between excreted starch through feces and other compounds of feces, and also, it is possible to predict the concentration of excreted starch through feces using multivariate regression models with high accuracy.هدف از مطالعه حاضر بررسی ارتباط بین غلظت نشاسته دفعی از طریق مدفوع با سایر ترکیبات مدفوع در گاوهای هلشتاین اوایل دوره شیردهی بود. در مطالعه حاضر ابتدا همبستگی بین غلظت نشاسته دفعی از طریق مدفوع با سایر ترکیبات مدفوع مورد مطالعه قرار گرفت و سپس انتخاب بهترین مدل برازش نشاسته مدفوعی براساس تابعیت تک و چند متغیره با استفاده از سایر ترکیبات مدفوع گاوهای اوایل دوره شیردهی هلشتاین انجام گرفت. نتایج تابعیت تک متغیره و همچنین همبستگی بین پارامترهای مدفوعی نشان داد که رابطه معکوسی بین اسیدیته مدفوع، پروتئین مدفوع و الیاف نامحلول در شوینده خنثی مدفوع با دفع نشاسته مدفوعی وجود دارد. همچنین براساس تابعیت تک متغیره نشان داده شد که اسیدیته مدفوع بالاترین ضریب تبیین را در برآورد نشاسته مدفوعی داشت (48/0 = R2). همچنین نشان داده شد بهترین برآورد نشاسته دفعی از طریق مدفوع با استفاده از تابعیت چندگانه با استفاده از سه عامل اسیدیته مدفوع، درصد پروتئین مدفوع و درصد الیاف نامحلول در شوینده خنثی با ضریب تبیین برابر با 61/0 با دقت و صحت بالایی امکان‌پذیر است. در نهایت نتایج مطالعه حاضر نشان داد که همبستگی معنی داری بین نشاسته دفع شده از طریق مدفوع با سایر ترکیبات مدفوع وجود دارد و همچنین پیش بینی غلظت نشاسته دفعی از طریق مدفوع با استفاده از مدل های تابعیت چندگانه با دقت بالا امکان پذیر می باشد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103330_7480bd0c4a571ce654a7e39b915757a3.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Investigating cysticercosis infection in slaughtered sheep and goats of Shahin Dezh city, West Azerbaijan provinceبررسی آلودگی به سیستی سرکوزیس در گوسفندان و بزهای کشتار شده در شهرستان شاهیندژ، استان آذربایجان غربی81382410333210.22059/ijas.2025.391467.654064FAمحسنسلیمیگروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0009-0000-3456-1429فرنازملکی فردگروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه ارومیه، ایران.0000-0002-4809-3782بیژناسمعیل نژادگروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0000-0002-3159-6009Journal Article20250304Cysticercosis is a worldwide disease that affects farm animals. This condition, in sheep and goats, results in economic losses especially due to the condemnation of edible offal or meat. In this concern, the aim of this study was to examine cysticercosis among the sheep and goats slaughtered at a slaughterhouse in Shahin Dej, west Azerbaijan Province, Iran. From 2023 to 2024, the cysticercosis prevalence in 250 sheep and 250 goats at the Shahin Dej slaughterhouse was determined. Data of animal species, sex, age and the type of cysticercosis infection were recorded. Out of a total of 500 sheep and goats carcasses examined, 34 carcasses (6.8 %) were infected with Cysticercus (21 carcasses (4.2 %) with Cysticercus ovis and 13 carcasses (2.6 %) with Cysticercus tenuicollis). In this study female goats and sheep were more frequently infected than males (p<0.05). In addition, the infection rate was significant in different age groups of sheep and goats (p<0.05). Findings indicated high frequency of Cysticercus infection in sheep and goats in the studied region. Therefore, the control methods, such as proper disposal of infected tissues and anthelmintic treatment of infected dogs, are necessary to reduce contamination and prevent economic loss in small ruminants.سیستی سرکوزیس بیماری ناشی از مرحله نوزادی انگل تنیا است که نشخوارکنندگان را مبتلا میکند. این آلودگی در گوسفند و بز، به‌ویژه به دلیل ضبط احشا و یا گوشت، منجر به ضررهای اقتصادی میشود. هدف از این مطالعه بررسی میزان آلودگی به سیستی سرکوس اوویس و سیستی سرکوس تنوئی کولیس در گوسفند و بزهای کشتار شده در کشتارگاه شاهیندژ، آذربایجان غربی، ایران بود. بدین منظور از فروردین سال 1402 تا فروردین 1403، فراوانی سیستی سرکوزیس در 250 رأس گوسفند و 250 رأس بز در کشتارگاه شاهیندژ بررسی شد. داده‌های مربوط به گونه‌های حیوانی، سن، جنس و نوع کیست ثبت شد. در این مطالعه، از مجموع 500 لاشه گوسفند و بز مورد بررسی در کشتارگاه شهرستان شاهیندژ، 34 لاشه (8/6 درصد) آلوده به سیستی سرکوزیس بودند که از این میزان 21 لاشه (2/4 درصد) آلوده به سیستی سرکوس اوویس و 13 لاشه (6/2 درصد) آلوده به سیستی سرکوس تنوئی کولیس بودند. در این مطالعه میزان آلودگی در گوسفندان و بزهای ماده بیشتر از نر بود و اختلاف فراوانی آلودگی در گروههای سنی مختلف گوسفندان و بزهای مورد بررسی معنیدار بود (05/0 > p). یافتههای این مطالعه بیانگر وجود آلودگی به سیستی سرکوزیس در گوسفندان و بزهای منطقه بود؛ بنابراین روش‌های کنترل، مانند حذف بافت‌های آلوده و درمان ضد کرمی سگ‌های آلوده، برای کاهش آلودگی و جلوگیری از ضرر اقتصادی در نشخوارکنندگان کوچک ضروری است.https://ijas.ut.ac.ir/article_103332_44efd80da76ff5ec9aa218021a96f6a0.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Effect of Glutamin Feeding on Adipogenic Genes Expression in Muscle of Sheep Under Heat Stress Conditionتغذیه گلوتامین بر بیان ژن های آدیپوژنیک در ماهیچه گوسفند در شرایط تنش گرمایی82583710333310.22059/ijas.2025.391639.654065FAسید قدیرنصیریگروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران0009-0000-1167-1633زربختانصاری پیرسرائیگروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری0000-0003-2589-1463عیسیدیرندهگروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران0000-0002-0773-3966اسدالهتیموری یانسریگروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران0000-0002-7609-749XJournal Article20250309One of the goals of the sheep industry is to maintain the quality of the meat and increase the muscle mass, as well as to create welfare for the livestock. In this research, in order to investigate the effect of glutamine and protein nutrition on the expression of adipogenic genes (PPARG, LPL, CEBP/B) in the muscle of Zel sheep under heat stress conditions. Sixteen Zel male lambs (average weight 31.5 ± 0.22 kg and age 4 ± 0.5 months) were randomly selected and subjected to four experimental treatments for forty-five days. Experimental treatments include:1) Basic diet 2) Basic diet with glutamine (0.2 grams per kilogram of body weight (, 3) 10% more protein than needed, without glutamine And 4) 10% more protein with glutamine (0.2 g/kg body weight). A thigh biopsy was taken from the thigh muscle on day 42. The relative expression of genes was measured using Real Time-PCR and using specific primers of genes. The results showed that the relative expression of C/EBPB and PPARG genes increased significantly in all treatments compared to the control treatment. Also, the relative expression of LPL gene in treatment 4 (GP) was significantly decreased compared to the control treatment. Also, feeding glutamine and protein levels by changing the expression of adipogenic genes in the muscle of Zel sheep under heat stress conditions can probably have a positive effect on meat quality.یکی از اهداف صنعت گوسفند حفظ کیفیت گوشت و افزایش توده عضلانی و همین‌طور ایجاد رفاه برای دام است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی تأثیر تغذیه گلوتامین و پروتئین بر بیان ژنهای آدیپوژنیک (PPARG، LPL، CEBP/B) در ماهیچه گوسفند زل در شرایط تنش گرمایی انجام شد. برای این منظور شانزده بره نر نژاد زل (میانگین وزن 22/0 ± 5/31 کیلوگرم و سن 5/0± 4 ماهگی) به‌طور تصادفی انتخاب و به مدت چهل‌وپنج روز در چهار تیمار آزمایشی قرار گرفتند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) رژیم غذایی پایه 2) رژیم غذایی پایه همراه با گلوتامین (0.2 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن(، 3) 10٪ پروتئین بیشتر از احتیاجات، بدون گلوتامین و 4) 10 درصد پروتئین بیشتر همراه با گلوتامین (0.2 گرم در کیلوگرم وزن بدن(، بود. بیوپسی ران در روز 42 از ماهیچه ران اخذ شد. بیان نسبی ژن‌ها با استفاده از Real Time-PCR و با استفاده از آغازگرهای اختصاصی ژن‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد بیان نسبی ژن C/EBPB و PPARG در همه تیمارها نسبت به تیمار شاهد به‌طور معنیداری افزایش یافت.P<0/05)). همچنین بیان نسبی ژن LPL در تیمار 4 ((GP نسبت به تیمار شاهد، کاهش معنیداری داشت P<0/05)). نتایج نشان داد تغذیه گلوتامین و سطوح پروتئین با تغییر بیان ژنهای آدیپوژنیک در ماهیچه گوسفند زل در شرایط تنش گرمایی احتمالاً می‌تواند بر کیفیت گوشت تأثیر مثبت داشته باشد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103333_f31cc6f909d231bc67f3530e5faf7c3d.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Investigation of the Effects of Different Levels of Hydrolyzed Hoof Meal on Growth Performance, Carcass Characteristics, and Jejunum Histology in Broiler Chickens During the Finisher Phaseاثرات سطوح مختلف پودر سم هیدرولیز شده در دوره پایانی پرورش بر عملکرد، خصوصیات لاشه و ریخت‌شناسی ژژنوم جوجه‌های گوشتی83985510333410.22059/ijas.2025.391796.654066FAمحمدعلیبهروزی لکسازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران.0000-0002-6427-0654سید عادلمفتخرزادهسازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران.0000-0002-9912-4833سید عبدالهحسینیسازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران.0000-0003-1762-252Xمرتضیبهروزلکعضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران، تهران. ایران.0009-0003-9019-7483امیرحسینعلیزاده قمصریسازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران.0000-0001-5654-0979حسناحاجاتیسازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران.0000-0002-9080-7742Journal Article20250315This study was conducted to study the effects of different levels of hydrolyzed hoof meal, as a dietary ingredient, on the performance, carcass characteristics, and jejunum histology of broiler chickens during the finisher phase with pelleted diets. Six hundred Ross 308 male broiler chicks, with equal average weight, were randomly assigned to four experimental groups in a completely randomized design, with five replicates per group and 30 birds per replicate, from 25 to 44 days of age. The experimental treatments included: (1) a control diet (without hoof meal), (2) a diet containing 2% hoof meal, (3) a diet containing 4% hoof meal, and (4) a diet containing 6% hoof meal. The results of performance showed that, compared to the control diet use of 2% and 6% of hoof meal reduced the cost of feed consumed per kilogram of live weight of chicks by improving the feed conversion ratio of the bird between 35 and 44 days of age. Relative carcass and thigh weight were increased by the dietary inclusion of 6% hydrolyzed hoof meal compared to the control (P < 0.05). Histological analysis revealed that jejunal crypt depth was significantly decreased in broilers fed 2% hydrolyzed hoof meal compared with the control diet (P < 0.05). This study demonstrated that feeding dietary hydrolyzed hoof meal during the finisher phase positively influenced broiler carcass traits and jejunum histology without negatively impacting performance.در این طرح اثرات سطوح مختلف پودر سم هیدرولیز شده در جیره بر عملکرد، خصوصیات لاشه و ریخت‌شناسی ژژنوم در دوره پایانی پرورش جوجه‌های گوشتی در جیره‌های پلت شده موردبررسی قرار گرفتند. 600 قطعه جوجه گوشتی نر سویه راس 308 با میانگین وزنی یکسان به 4 گروه آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 5 تکرار و 30 پرنده در هر تکرار از سن 25 تا 44 روزگی اختصاص یافتند. تیمارها شامل 1- جیره شاهد بدون پودر سم 2- جیره حاوی 2 درصد پودر سم 3- جیره حاوی 4 درصد پودر سم 4- جیره حاوی 6 درصد پودر سم بودند. نتایج عملکرد نشان داد استفاده از 2 و 6 درصد پودر سم در مقایسه با جیره شاهد با بهبود ضریب تبدیل غذایی پرنده در بازه زمانی 35 تا 44 روزگی هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده جوجه‌ها را کاهش داد (05/0>P). نتایج خصوصیات لاشه نشان داد که وزن نسبی لاشه و وزن ران با مصرف جیره حاوی 6 درصد پودر سم در مقایسه با تیمار شاهد افزایش یافت (05/0>P). همچنین نتایج مربوط به شاخص‌های ریخت‌شناسی ژژنوم نشان داد که شاخص عمق کریپت در تیمار 2 درصد پودر سم به‌طور معنیداری کمتر از تیمار شاهد بود (05/0>P). نتایج کلی این آزمایش نشان داد که استفاده از پودر سم هیدرولیز شده در دوره پایانی پرورش جوجه‌های گوشتی بدون ایجاد اثرات منفی بر صفات عملکرد، می‌تواند اثرات مفیدی بر خصوصیات لاشه و ریخت‌شناسی ژژنوم داشته باشد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103334_f4c079d9bc18a6928879f71f17878b7c.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Effect Of Reducing Rumen Undegradable Protein And Protected Lysine And Methionine Supplementation on Dry Matter Intake, Milk Yield And Composition And Nutrient Digestibility of Holstein Cows in Early Lactationاثر کاهش پروتئین غیرقابل تجزیه در شکمبه و مکمل لیزین و متیونین محافظت شده در شکمبه بر مصرف ماده خشک، تولید و ترکیب شیر و قابلیت هضم مواد مغذی در گاوهای شیرده در اوایل دوره شیردهی85787110333610.22059/ijas.2025.392390.654070FAمریمنوروزیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0009-0001-9652-7258فرشیدفتاح نیاگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0000-0002-9245-3458مهدیبهرامی یکدانگیموسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران0000-0003-4434-4684محمدشمس الهیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0009-0005-5615-6113مریماثنی عشریموسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران0000-0003-3188-0680Journal Article20250409The aim of this study was to investigate the effect of reducing level of rumen undegradable protein (RUP) and rumen-protected lysine and methionine supplementation on dry matter intake (DMI), milk yield and composition and total tract nutrients digestibility of dairy cows in early lactation. Twelve multiparous (parity = 2; average milk yield = 48 ± 1; days in milk = 80 ± 2) Holstein dairy cows were used in replicated 4×4 Latin square design (4 treatments in 4 periods). Each period lasted 21 d with 14 d of experimental diets adaptation and 7 d of data recording and sample collection. The experimental diets included 1- diet containing 17.32% crude protein (CP) without rumen-protected lysine (RPL)and methionine (RPM) supplementation (CP17.32-NoRPL-NoRPM), 2- diet containing 16.08% CP and 0.045% RPM (CP16.08-RPM0.045%), 3- diet containing 15.18% CP and 0.075% RPM (CP15.18-RPM0.075%), and 4- diet containing 14.2% CP, 0.105% RPM, and 0.037% RPL (CP14.2-RPM0.105%-RPL0.037%). Results showed that the lowest DMI was observed in cows fed CP14.2-RPM0.105%-RPL0.037% and CP15.18-RPM0.075% diets compared to others (P<0.05). Milk yield, 4% fat corrected milk, energy corrected milk and milk component production were not affected by the experimental diets (P<0.05). Experimental diets did not affect total tract apparent digestibility of dry matter (DM) and organic matter (OM) (P<0.05). The highest total tract apparent digestibility of CP were observed in cows fed CP17.32-NoRPL-NoRPM (P<0.05). Overall, feeding CP15.18-RPM0.075% diet improved productive performance of Holstein dairy cows in early lactation.هدف این مطالعه بررسی اثر کاهش سطح پروتئین غیرقابل تجزیه در شکمبه و مکمل اسیدهای آمینه لیزین و متیونین محافظت شده در شکمبه جیره بر مصرف ماده خشک، تولید و ترکیب شیر و قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی در کل دستگاه گوارش در گاوهای شیرده در اوایل دوره شیردهی بود. جیره‌های آزمایشی شامل 1- جیره حاوی 32/17 درصد پروتئین خام بدون مکمل لیزین و متیونین محافظت شده در شکمبه، 2- جیره حاوی 08/16 درصد پروتئین خام و 045/ درصد متیونین محافظت شده در شکمبه، 3- جیره حاوی 18/15 درصد پروتئین خام و 075/0 درصد متیونین محافظت شده در شکمبه و 4- جیره حاوی 2/14 درصد پروتئین خام، 105/0 درصد متیونین و 037/0 درصد لیزین محافظت شده در شکمبه بودند. نتایج نشان دادند که کمترین مصرف ماده خشک در گاوهای تغذیه شده با جیره حاوی 2/14 درصد پروتئین خام، 105/0 درصد متیونین و 037/0 درصد لیزین محافظت شده در شکمبه و جیره حاوی 18/15 درصد پروتئین خام و 075/0 درصد متیونین محافظت شده در شکمبه مشاهده شد (05/0>P). تولید شیر خام، شیر تصحیح شده برای 4 درصد چربی، شیر تصحیح شده برای انرژی، تولید ترکیبات شیر، درصد پروتئین، لاکتوز و کل مواد جامد بدون چربی شیر و قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی در کل دستگاه گوارش تحت تاثیر جیره‌های آزمایشی قرار نگرفت (05/0<P). در کل، گاوهای تغذیه شده با جیره حاوی 18/15 درصد پروتئین خام و 075/0 درصد متیونین محافظت شده در شکمبه در مقایسه با سایر گروه‌ها عملکرد بهتری داشتند.https://ijas.ut.ac.ir/article_103336_08ce38bce27682fec9467b667d71e9d4.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Evaluation of aqueous and alcoholic extracts of Capparis Spinosa L. fruit on growth performance, blood biochemical indices and immune system of broiler chickensاثر سطوح مختلف عصاره‌های آبی و الکلی میوه کور بر عملکرد رشد، شاخص‌های بیوشیمیایی خون و سامانه ایمنی جوجه‌های گوشتی87388910333510.22059/ijas.2025.392080.654069FAعبدالواحداصلاح طلبگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران0009-0009-1910-8453نظرافضلیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران0000-0001-7426-8454سید جوادحسینی واشانگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران0000-0002-9835-7037حسیننعیمی پور یونسیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران0000-0003-4109-9142Journal Article20250406This experiment was performed to investigate the effect of different levels of aqueous and alcoholic extracts of Capparis Spinosa fruit on growth performance, blood biochemical and immune system indices in broiler chickens. For this purpose, 450 one-day-old broiler chickens of Ross 308 were allotted in a completely randomized design with 9 treatments, 5 replicates and 10 birds in each replication. Dietary treatments were involved control and four levels 150, 300, 450 and 600 mg/kg of aqueous extracts and four levels of 150, 300, 450 and 600 mg/kg alcoholic extracts of Capparis Spinosa fruit in diet. The chicks were fed with three dietary phase including starter (1 to 10 days), grower (11 to 24 days) and finisher (25 to 42 days). At 42 days, two chicks were selected from each replicate and sacrificed, and blood samples were taken to determine the concentration of total protein, uric acid, cholesterol, triglycerides, and HDL. The results showed that the body weight gain and feed conversion ratio did not affect by the supplementation of extract to the diet, however both of them in the whole experimental period (1 to 42 days) were respectively increased and decreased by the levels of Capparis Spinosa fruit extracts higher than 300 mg/kg as compare to control diet. Although there was no difference in the starter and grower periods, but in the finisher period, Capparis Spinosa fruit extracts reduced feed intake and feed conversion ratio compared to the control (P <0.05). Supplementation of aqueous and alcoholic extract of Capparis Spinosa fruit extract reduced the blood concentration of cholesterol, triglyceride of broilers compared to the control. Addition of aqueous and alcoholic extract of Capparis Spinosa fruit reduced the activity of ALT and AST enzymes in broiler, which indicates improved the heart and liver function. The findings of the present study showed that aqueous and alcoholic extracts of the Capparis Spinosa may improve growth performance, and have a positive effect on blood lipids reduction, improving immune response, and reduction of abdominal fat. Therefore, a level of 300 mg/kg of aqueous or alcoholic extract of Capparis Spinosa in diet is recommended in the diet of broiler chickens.این آزمایش به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف عصاره آبی و الکلی میوه گیاه کور بر عملکرد رشد، شاخص‌های بیوشیمیایی خون و سامانه ایمنی جوجه‌های گوشتی انجام شد برای این منظور، تعداد 450 قطعه جوجه خروس گوشتی یک‌روزه سویه‌ی راس 308 در غالب یک طرح کاملاً تصادفی با 9 تیمار، 5 تکرار و 10پرنده در هر تکرار توزیع شدند. تیمارهای آزمایشی شامل سطوح صفر، 150، 300، 450 و 600 میلیگرم در کیلوگرم عصاره آبی یا عصاره الکلی میوه کور در کیلوگرم جیره بودند. جوجه‌ها با جیره سه مرحله شامل آغازین (1 تا 10 روزگی)، رشد (11 تا 24 روزگی) و پایانی (25 تا 42 روزگی) تغذیه شدند. در سن 42 روزگی دو جوجه از هر تکرار انتخاب و کشتار شدند و نمونه‌های خون جهت تعیین میزان غلظت پروتئین کل، اسید اوریک، کلسترول و تریگلیسرید تهیه گردید. نتایج نشان داد که خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک در دوره‌های آغازین و رشد تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند ولی در کل دوره آزمایشی (1 تا 42 روزگی) افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در سطوح mg/kg 600 و 450 عصاره الکلی یا آبی در مقایسه با شاهد بترتیب افزایش و کاهش یافتند (05/0>P). هر چند (05/0>P). افزودن عصاره آبی و الکلی میوه کور باعث کاهش غلظت کلسترول، تریگلیسرید خون جوجه‌های گوشتی در مقایسه با شاهد گردید (05/0>P). افزودن عصاره آبی و الکلی میوه گیاه کور باعث کاهش فعالیت آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفرازو آسپارتات آمینوترانسفراز در جوجه‌های گوشتی گردید که بیانگر بهبود عملکرد قلب و کبد میباشد. عصاره کور بر وزن نسبی اجزای لاشه شامل وزن نسبی سینه، ران، قلب، کبد، و بورس اثر نداشت ولی باعث کاهش وزن نسبی چربی حفره بطنی گردید. یافتههای پژوهش حاضر نشان داد، عصاره آبی و الکلی گیاه کور در سطح بالاتر از mg 300 عملکرد رشد را بهبود بخشید و کاهش غلظت لیپیدهای خون، بهبود پاسخ ایمنی و کاهش چربی بطنی گردید، لذا استفاده از سطح 300 میلیگرم عصاره آبی یا الکلی میوه کور با در نظر گرفتن اثرات بر عملکرد رشد و پاسخ ایمنی، در جیره جوجه گوشتی توصیه میشود.https://ijas.ut.ac.ir/article_103335_b339bbc54585e3bfa6177a570e03f08f.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Predicting The Growth Curve of Healthy And Ascites Arian Broiler Chickens Using Nonlinear Modelsپیش‌بینی منحنی رشد جوجه‌های سالم و مبتلا به آسیت آرین با استفاده از مدل‌های غیرخطی مختلط89190510333810.22059/ijas.2025.394726.654075FAوحیدجانی زادهگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، اتبریز، ایران0009-0004-8397-1618صادقعلیجانی. گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0001-5839-2164سید عباسرافتگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0003-0231-1331کریمحسن پورگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0001-8936-684XJournal Article20250515This research aimed to identify the best nonlinear mixed model to fit the growth curve of healthy and ascites-affected broiler chickens. Body weight records of 823 chickens from the paternal line B of the commercial Arian strain were used, from birth to 45 days. These chickens (381 males, 442 females) were raised at the University of Tabriz research station, with feeding and rearing conditions following guidelines from the Arian Broiler Line Breeding and Improvement Complex in Babolkanar. Results from parameter estimation with a global random effect for eight nonlinear mixed models indicated that the Mitscherlich model was selected as the best for healthy and ascites-affected males (AIC = 33945, 7012.50), and the log-logistic model was best for healthy and ascites-affected females (AIC = 41061, 1468.30). These two models, each with three parameters (B, A, and K), were examined with random effects considered for each parameter. The lowest AIC and BIC values for the log-logistic model were observed with two random parameters (B, K) at 53985 and 54038, respectively, followed by three random parameters (B, A, and K) at 54069 and 54006, respectively. Overall, the findings suggest that the Mitscherlich model for male chicks (healthy and ascetic) and the log-logistic model for female chicks provide the best fit for growth curves under both healthy and ascetic conditions. These models can be valuable in more precise genetic evaluations.هدف از این تحقیق شناسایی بهترین مدل غیرخطی مختلط برای برازش منحنی رشد جوجه‌های سالم و مبتلا به آسیت بود. بدین منظور از رکوردهای وزن بدن 823 جوجه از خط پدری B سویه تجاری آرین، از زمان تولد تا 45 روزگی استفاده شد. این جوجه‌ها (شامل 381 نر و 442 ماده) در ایستگاه تحقیقاتی دانشگاه تبریز پرورش یافته و شرایط تغذیه و پرورش آنها مطابق با دستورالعمل‌های مجتمع پرورش و اصلاح نژاد مرغ لاین آرین بابلکنار بوده است. نتایج حاصل از برآورد پارامتر با اثر تصادفی کلی برای 8 مدل غیرخطی مختلط نشان داد که مدل میتچرلیچ برای نرهای سالم و مبتلا به آسیت با شاخص AIC برابر 33945 ، 50/7012 و مدل لوگلجیستیک برای ماده سالم و مبتلا به آسیت با شاخص AIC برابر 41061 ، 30/1468 به عنوان بهترین مدل انتخاب شدند. در ادامه ازآنجایی که هر دو مدل دارای سه پارامتر بودند به ترتیب برای هر کدام از پارامترها (B, A و K) اثرتصادفی در نظر گرفته شده و مدلها مورد بررسی قرار گرفتند. کمترین مقدار معیار برازش AIC و BIC برای مدل لوگلجستیک با دو پارامتر تصادفی (B, K) به ترتیب برابر با 54038، 53985 و بعد آن با سه پارامتر تصادفی (B, A و K) با مقادیر 54006، 54069 بودند. به طور کلی نتیجهگیری می شود که مدل میتچرلیچ برای جوجه‌های نر و مدل لوگ لجیستیک برای جوجه‌های ماده، بهترین برازش را برای منحنی رشد در شرایط سالم و مبتلا به آسیت دارند و می‌توانند در ارزیابی‌های ژنتیکی دقیق‌تر استفاده شوند.https://ijas.ut.ac.ir/article_103338_14047aa48652db0c80f855b416ba138a.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Prevalence of Linguatula serrata infestation in slaughtered sheep and goats at Tabriz abattoir during 2023–2024بررسی میزان آلودگی به لینگواتولا سراتا در بز و گوسفندان کشتارشده در کشتارگاه تبریز طی 1403-140290791310333910.22059/ijas.2025.394904.654076FAناصرحاجی پورگروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0001-5387-8261Journal Article20250511Linguatula serrata is an important zoonotic parasite whose nymphal stage resides in the liver, lungs, and mesenteric lymph nodes of small ruminants as intermediate hosts, while the adult form inhabits the nasal sinuses of carnivores, including dogs. This study aimed to determine the prevalence of nymphal L. serrata infestation in sheep and goats slaughtered at the Tabriz industrial abattoir. Over the course of one year, from April 2023 to April 2024, a total of 4000 mesenteric lymph nodes were collected from 800 animals (400 sheep and 400 goats) and examined morphologically for the presence of nymphs. Data were analyzed using the Chi-square test in SPSS software version 26. Results showed that 14.8% of the animals and 8.85% of the lymph nodes were infested. The prevalence was significantly higher in goats (19.3%) than in sheep (10.3%) (p<0.05). Infestation rates were significantly higher in females than males for both species. In goats, the prevalence increased significantly with age (p=0.009), while in sheep, this trend was not statistically significant. Additionally, higher infestation rates were observed during the colder seasons, especially autumn (p<0.05). Overall, the results suggest that the prevalence of L. serrata nymph infestation in slaughtered sheep and goats in Tabriz was lower than some previous reports from the region, possibly indicating a decreasing trend. These findings highlight the importance of control measures and continuous monitoring to prevent this zoonotic parasitic infection.لینگواتولا سراتا یک انگل زئونوتیک مهم است که مرحله نوچه آن در کبد، ریه و غدد لنفاوی مزانتریک نشخوارکنندگان کوچک به عنوان میزبان واسط و فرم بالغ آن در سینوسهای بینی گوشتخواران از جمله سگ زندگی می کند. هدف از این تحقیق، تعیین شیوع آلودگی به نوچه این انگل در گوسفندان و بزهای کشتار شده در کشتارگاه صنعتی تبریز بود. برای این منظور در طی یک‌سال از فروردین ماه ۱۴۰۲ تا فروردین ماه ۱۴۰۳ غدد لنفاوی مزانتریک به تعداد 4000 از ۸۰۰ رأس دام (۴۰۰ راس گوسفند و ۴۰۰ راس بز) جمع‌آوری و از نظر وجود نوچه‌ها بر اساس ویژگی‌های مورفولوژیک بررسی شدند. داده‌ها با استفاده از آزمون کای‌اسکوئر در نرمافزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در مجموع، 8/14 درصد از دام‌ها و 85/8 درصد از غدد لنفاوی بآلوده بودند. شیوع آلودگی در بزها (3/19 درصد) به‌طور معناداری بیشتر از گوسفندان (3/10 درصد) بود (p<0.05). میزان آلودگی در گوسفندان و بزهای ماده به‌طور معناداری بیشتر از نرها بود. در بزها، آلودگی با بالارفتن سن بطور معنی داری افزایش یافت (p=0.009) اما در گوسفندان معنادار نبود. همچنین، شیوع در فصول سرد به‌ویژه پاییز، بالاتر بود (p<0.05). بطور کلی می توان نتیجه گرفت که شیوع آلودگی گوسفندان و بزهای کشتار شده در کشتارگاه تبریز به نوچه لینگواتولا سراتا در این مطالعه کمتر از برخی گزارش‌های پیشین در منطقه بود که می‌تواند نشانگر روند کاهشی باشد. یافته‌ها بر اهمیت اقدامات کنترلی و پایش مستمر در پیشگیری از این انگل زئونوتیک تأکید دارند.https://ijas.ut.ac.ir/article_103339_543eaffbd4f380f5b1fd6c5ded609023.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Effects of vitamin and trace mineral content in feed of broiler breeder hen on their progeny growth, immunity response and bone mineralization parametersعملکرد رشد، پارامترهای استخوانی و ایمنی نِتاج حاصل از مرغان مادر گوشتی تغذیه شده با سطوح مختلف ویتامینی و عناصر معدنی کم مصرف91593610333110.22059/ijas.2025.390302.654060FAرامینولی زادهگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، شهر تبریز0009-0001-2873-9363حسینجانمحمدیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران0000-0002-2273-9995اکبرتقی زادهگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران0000-0002-9120-1662مجتبیزاغریگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.0000-0003-4440-3584روح الهکیانفرگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران0000-0003-3950-8963Journal Article20250220This experiment was conducted to investigate the effects of different levels of vitamins and trace minerals recommendations in broiler breeder hens on growth performance, immunity response and bone parameters in the progeny. 520 broiler breeder hens aged 50 weeks were used for 12 weeks in a completely randomized design with 13 treatments and 4 replications, with 10 hens in each replication, and one rooster for every 10 hens. The experimental treatments included two dietary nutrient recommendation based on Ross 308 parent stock and 4th Brazilian tables for poultry, three levels of 100, 80, and 60 percent vitamins and trace minerals based on Ross recommendation, and two levels of 100, 80 vitamins and trace minerals based on Brazilian table recommendations '. Experimental treatments included T1(RM100, RV100), T2(RM80, RV100), T3(RM60, RV100), T4(RM100, RV80), T5(RM80, RV80), T6(RM60, RV80), T7(RM100, RV60), T8(RM80, RV60), T9(RM60, RV60), T10(BM100, BV100), T11(BM80, BV100), T12(BM100, BV80) and T13(BM80, BV80). Then, the progenies from each treatment were hatched and penned separately and raised for 35 days under standard conditions. The level of vitamins and minerals consumed in the diet of progeny was 50% of the Ross-broiler recommendations (2021). The results showed that the average feed intake from (ADFI) 1 to 35 days of age, femur diaphysis diameter, daily weight gain from (ADG) 1 to 35 days of age, and feed conversion ratio corrected for initial weight from (FCRC) 1 to 35 days of age were statistically significantly different between the experimental diets (P<0.05). Similarly, the effect of the experimental treatments on one-day-old chick weight, femur weight, bone ash percentage, bone density index, influenza and Newcastle disease titers was not significant (P>0.05). In addition, the results showed that the femur breaking force was significantly different between the experimental treatments (P<0.05). The results also showed that the level of immunoglobulin M in treatment T3(RM60, RV100) was significantly higher than treatments T1(RM100, RV100), T8(RM80, RV60) and T13(BM80, BV80). The results also showed that statistically, treatment T3(RM60, RV100) had a higher immunoglobulin T titer than other treatments (P<0.05). Overall, the best response based on hemorrhagic immune response was observed in treatment 3 (RM60, RV100), based on femur strength index in treatment 2 (RM80, RV100), and based on feed conversion ratio (1-35 days of age), in treatment 13 (BM80, BV80).پژوهش حاضر به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف ویتامین‌ها و مواد معدنی کم مصرف در جیره مرغان مادر گوشتی بر عملکرد رشد، ایمنی و پارامترهای استخوان نِتاج انجام شد. بدین منظور از 520 قطعه مرغ مادر گوشتی با سن 50 هفتگی برای مدت 12 هفته در قالب طرح کاملا تصادفی با 13 تیمار و 4 تکرار و 10 قطعه مرغ مادر داخل هر تکرار و به ازای هر 10 قطعه مرغ یک خروس استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو استاندارد غذایی پایه راس 308 و جداول احتیاجات طیور برزیل (2017)، سه سطح 100، 80، 60 درصد ویتامین و مواد معدنی کم مصرف بر پایه راس و دو سطح 100 ، 80 ویتامینه و مواد معدنی کم مصرف بر پایه جداول برزیلی بود. که بدین شکل T1(RM100, RV100), T2(RM80, RV100), T3(RM60, RV100), T4(RM100, RV80), T5(RM80, RV80), T6(RM60, RV80), T7(RM100, RV60), T8(RM80, RV60), T9(RM60, RV60), T10(BM100, BV100), T11(BM80, BV100), T12(BM100, BV80), T13(BM80, BV80) گروه بندی شد. بعد جوجه‌های حاصل از هر تیمار به صورت جداگانه تحت شرایط استاندارد و با سطوح ویتامین‌ها و عناصر معدنی کم مصرف 50 درصد پیشنهادی جوجه گوشتی سویه راس (2021) پرورش داده شد. نتایج نشان داد که متوسط خوراک مصرفی تا 35 روزگی، قطر دیافیز استخوان ران، افزایش وزن روزانه 1 تا 35 روزگی و ضریب تبدیل غذایی تصحیح شده برای وزن اولیه تا 35 روزگی، بین جیره‌های غذایی آزمایشی از لحاظ آماری اختلاف معنیداری داشت P<0.05)). همین طور تاثیر تیمارهای آزمایشی، بر وزن جوجه یک روزه، وزن استخوان ران، درصد خاکستر استخوان، شاخص چگالی استخوان، تیتر آنفولانزا و نیوکاسل در نِتاج، معنیدار نبود .(P>0.05) علاوه بر این نتایج نشان داد که، نیروی شکست استخوان ران بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنیداری داشت (P<0.05). همچنین نتایج نشان داد که به صورت معنیدار سطح ایمونوگلوبولین M در تیمار 3 RM60)، (RV100بالاتر از تیمارهای 1 RM100)، (RV100، 8 RM80)، (RV60 و 13 BM80)، (BV80قرار داشت (P<0.05). همین طور نتایج نشان داد که از لحاظ آماری تیمار 3 (RM60، (RV100 نسبت به سایر تیمارها تیتر ایمونوگلوبولین T بالاتری داشت .(P<0.05) به طور کلی بهترین پاسخ برمبنای، پاسخ ایمنی هِمورال، در تیمار 3 (RM60، (RV100 برمبنای شاخص استحکام استخوان ران، در تیمار 2 (RM80، (RV100و براساس ضریب تبدیل خوراکی (1-35روزگی)، در تیمار 13 (BM80، (BV80 مشاهده شد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103331_1621144014ea9a814b61ec88edd0cc36.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222Analysis of single-nucleotide polymorphism in the CXCR1 gene and its association with milk quality traits in different cattle breedsتحلیل جهش‌های تک‌نوکلئوتیدی CXCR1 و تأثیر آن بر کیفیت شیر در نژادهای مختلف گاو شیری93795710334310.22059/ijas.2025.396788.654080FAسیناعسکریگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران0009-0006-8123-1215محمدرکوعیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران0000-0002-8777-3561غلامرضاداشابگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران0000-0003-2227-542Xمهدیوفای والهگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران0000-0002-8981-7847احمدرضاجهانتیغگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.0009-0004-7265-7893Journal Article20250609The CXCR1 gene is associated with milk production and mastitis resistance/sensitivity in dairy cows. This study aimed to identify polymorphisms in the CXCR1 gene and their association with milk quality traits in Holstein, Sistani, and Sistani×Simmental crossbred cows. Over three months, blood and milk samples were collected from 27 cows (10 Sistani, 10 Holstein, and 7 Sistani×Simmental). Milk components, including fat, protein, lactose, and solids-not-fat percentages, were measured. DNA was extracted using an optimized salting-out method, and a 594 bp fragment of the CXCR1 gene was amplified and sequenced via the Sanger method. Polymorphic regions were identified, and genetic structures were analyzed using MEGA11 and Dnasp5 software. Multiple linear regression and GLM procedures in SAS 9.4 were used to assess associations with milk quality traits. Results indicated limited genetic diversity in the CXCR1 gene among breeds, with Holsteins showing the highest divergence. Ten polymorphic sites and five amino acid changes were identified, with a dN/dS ratio of 1.63, suggesting natural selection's role in gene evolution. Notably, variants in the SNP230 region significantly correlated with fat, lactose, and solids-not-fat percentages in milk. These findings underscore the CXCR1 gene's potential in enhancing dairy cattle breeding programs.ژن کاندیدا CXCR1 یکی از ژنهای مرتبط با تولید شیر و مقاومت/حساسیت به بیماری ورم پستان در گاوهای شیری میباشد. لذا هدف از پژوهش حاضر شناسایی چندشکلی در ناحیه ژن CXCR1 و ارتباط آنها با صفات کیفی شیر در گاوهای هلشتاین، سیستانی و آمیختههای سیستانی×سیمنتال بود. نمونه‌های خون از سیاهرگ گردنی و شیر در طی یک دوره سه ماهه از 27 رأس گاو (سیستانی 10 رأس، هلشتاین 10 رأس و آمیختههای سیستانی×سیمنتال 7 رأس) جمع‌آوری و ترکیبات شیر شامل درصد چربی، پروتئین، لاکتوز و ماده خشک بدون چربی اندازه‌گیری گردید. استخراج DNA به روش نمکی-بهینهیافته انجام شد. قطعه 594 جفت بازی از ژن CXCR1 با یک جفت پرایمر اختصاصی تکثیر شد. توالییابی قطعه تکثیر شده به روش سانگر انجام گرفت. شناسایی جایگاههای چندشکلی و محاسبه ساختارهای ژنتیکی جوامع از نرمافزارهای MEGA11 و Dnasp5 استفاده شد و در نهایت ارتباط جایگاههای چندشکلی با صفات کیفی شیر از مدل تابعیت چندگانه و رویه GLM نرمافزار SAS9.4 استفاده گردید. نتایج نشان داد که تنوع ژنتیکی محدود در ژن CXCR1 بین نژادهای مختلف وجود دارد. نژاد هلشتاین بیشترین واگرایی ژنتیکی را داشت و آمیخته‌ها به نژاد سیستانی نزدیک‌تر بودند. ده جایگاه چندشکلی و پنج تغییر آمینواسیدی در این ژن شناسایی شد و نسبت dN/dS برابر با 63/1 نشان‌دهنده تأثیر انتخاب طبیعی در تکامل ناحیه ژن مذکور میباشد. ارتباط معنیداری بین چندشکلیها در جایگاه SNP230 با درصد چربی، لاکتوز و ماده خشک بدون چربی شیر مشاهده شد. این یافته‌ها اهمیت ژن CXCR1 را در برنامه‌های اصلاح نژاد گاوهای شیری نشان می‌دهد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103343_dec2c3e6ce5dac0ab8c8b20746395a18.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222The effects of replacement of forage source with date palm leaves based on undigested neutral detergent fiber on performance of feedlot lambs Effect of different levels of vitamin A injection before mating on reproductive performance of Afshari ewesاثر تزریق سطوح مختلف ویتامین A قبل از جفتگیری بر عملکرد تولیدمثلی میشهای افشاری95997010334410.22059/ijas.2025.396853.654082FAفرشتهعسگریگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.0009-0001-8226-3175محمدشمس الهیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0009-0005-5615-6113فرشیدفتاح نیاگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.0000-0002-9245-3458محمداکبری قرائیگروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0000-0002-4903-8638شهنازیوسفی زادهگروه علوم آزمایشگاهی و بالینی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0000-0002-7237-6459Journal Article20250609The present research aimed to study the effect of different levels of vitamin A injection before mating on plasma parameters, antioxidant status and reproductive performance of Afshari ewes. For this purpose, 75 adult Afshari ewes (age = 3.6±0.9 years and BW = 43.5±4.2 kg) were randomly divided into 3 groups (25 ewes/group). The experimental treatments included 1- control ewes (without vitamin A injection), 2 - ewes receiving 0.25 ml of vitamin A and 3- ewes receiving 0.5 ml of vitamin A. Vitamin A solution was injected intramuscularly on the day of sponge insertion and sponge removal. Body condition score (BCS), plasma metabolites and antioxidant status were measured at the beginning of the experiment, the day of sponge removal and the day of estrus. Results showed that injection of 0.5 ml of vitamin A before mating increased glucose concentration on the day of estrus compared to other treatments (P<0.05). Injection of 0.25 or 0.5 ml of vitamin A before mating reduced plasma malondialdehyde concentration and increased antioxidant capacity compared to the control treatment (P<0.05). Lambing rate, fertility rate and twinning rate did not influence by 0.25 and 0.5 ml of vitamin A injection before mating (P< 0.05). In general, injection of different level of vitamin A before mating, despite improving antioxidant capacity, had no significant effect on reproductive performance of Afshari ewes.پژوهش حاضر با هدف مطالعه اثر تزریق سطوح مختلف ویتامین A قبل از جفتگیری بر فراسنجههای پلاسما، وضعیت آنتیاکسیدانی و عملکرد تولیدمثلی میشهای افشاری انجام شد. در این آزمایش 75 رأس میش بالغ افشاری (سن 9/0 ± 6/3 سال و وزن بدن 2/4 ± 5/43 کیلوگرم) انتخاب و بر اساس وزن بدن و سن به 3 گروه تقریبا یکسان 25 راسی تقسیم و به طور تصادفی به تیمارهای آزمایشی اختصاص داده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل 1- میشهای گروه شاهد (بدون تزریق ویتامین A)، 2- میشهای دریافت‌کننده 25/0 میلی‌لیتر ویتامینA و 3- میشهای دریافت‌کننده 5/0 میلی‌لیتر ویتامین A بودند. محلول ویتامین A در روز کارگذاری و خروج اسفنج به صورت درون ماهیچهای تزریق شد. نمره وضعیت بدنی، فراسنجههای پلاسما و وضعیت آنتیاکسیدانی در شروع آزمایش، روز خروج اسفنج و روز فحلی بررسی شد. نتایج نشان داد که تزریق 5/0 میلی‌لیتر ویتامین A در قبل از جفتگیری باعث افزایش غلظت گلوکز در روز فحلی نسبت به تیمار شاهد و تیمار 25/0 میلی‌لیتر ویتامین A شد (05/0>P). غلظت مالون‌دی‌آلدئید در روز خروج اسفنج و روز فحلی با تزریق 25/0 و 5/0 میلی‌لیتر ویتامین A به طور معنیداری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت (05/0>P). نرخ بره‌زایی، نرخ باروری و نرخ دوقلوزایی تحت تاثیر سطوح مختلف ویتامین A قبل از جفتگیری قرار نگرفت (05/0<P). به طور کلی، اگرچه تزریق ویتامین A قبل از جفتگیری باعث بهبود ظرفیت آنتیاکسدانی پلاسما شد اما تاثیری معنیداری بر عملکرد تولیدمثلی میشهای افشاری نداشت.https://ijas.ut.ac.ir/article_103344_31a3a59b408a8adbc71f76eba918f0d3.pdfدانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلوم دامی ایران2008-477356420251222The effects of replacement of forage source with date palm leaves based on undigested neutral detergent fiber on performance of feedlot lambsاثرات جایگزینی علوفه جیره با سرشاخه خرما بر اساس الیاف شوینده خنثی هضم نشده: پاسخ عملکرد برههای پرواری97198610334010.22059/ijas.2025.395762.654077FAوحیدهآخوندیبخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان،ایران0000-0002-5248-1980ابراهیمقاسمیبخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.0000-0002-5248-1980محمدخوروشبخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران0000-0001-6128-0411مسعودعلیخانیبخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران0000-0002-8392-7017میثمغلامیبخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.0009-0004-0861-4370Journal Article20250526The objective of this study was to assess the substitution of different levels of date palm leaves for conventional forages sources based on undigested forage neutral detergent fibers at 24 hours (24 uNDF) in feedlot lambs. Twenty-four male Afshari lambs (average age of 3 to 4 months and body weight 33±3 kg) were assigned to 3 experimental treatments: 1) Diet containing alfalfa hay and wheat straw with no date palm leaves, 2) 50% substitution of the forages with date palm leaves, and 3) 100% substitution of the forages with date palm leaves. The results showed that the NDF degradability at 24 and 288 h of ruminal incubation of date palm leaves was lower than that of wheat straw and alfalfa hay. Eating time, rumination time, and total chewing time were unaffected by the treatments. Feeding date palm leaves did not change DM digestibility, but fiber digestibility decreased linearly with increasing the level of date palm leaves. Moreover, rumen pH, ammonia nitrogen and blood metabolites were not affected by the treatments. The results showed that feed intake, average daily gain and final weight were similar among the treatments. However, feed conversion ratio tended to decrease with the increasing the level of date palm leaves in the diet. Overall, date palm leaves can be used as the only forage source in the diet of fattening lambs when conventional forage are deficient in dry area such as the south eastern regions of Iranهدف از این پژوهش، بررسی جایگزینی سطوح مختلف سرشاخه خرما بجای منابع علوفهای معمول جیره بر اساس گوارشپذیری الیاف شوینده خنثی هضمنشده علوفهای طی 24 ساعت (24uNDF) در برههای پرواری بود. تعداد 24 رأس بره نر افشاری (با میانگین سن 3 تا 4 ماه و میانگین وزن بدن 3±33 کیلوگرم) به 3 تیمار آزمایشی به صورت: 1) جیره حاوی علوفه یونجه و کاه گندم بدون سرشاخه خرما (صفر درصد سرشاخه خرما)، 2) جایگزینی 50 درصد علوفه با سرشاخه خرما (50 درصد سرشاخه خرما) و 3) جایگزینی 100 درصد علوفه جیره با سرشاخه خرما (100 درصد سرشاخه خرما) اختصاص یافتند. نتایج نشان داد که میزان تجزیهپذیری NDF طی 24 و یا 288 ساعت انکوباسیون شکمبهای سرشاخه خرما نسبت به کاه گندم و یونجه خشک کمتر بود. رفتارهای تغذیه ای شامل مدت زمان خوراک خوردن، نشخوار کردن و زمان جویدن کل تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. مصرف سرشاخه خرما اثری بر گوارشپذیری ماده خشک نداشت اما میزان گوارشپذیری الیاف را کاهش داد. همچنین pH و نیتروژن آمونیاکی شکمبه و متابولیت های خونی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. نتایج نشان داد که مصرف خوراک روزانه، افزایش وزن روزانه و وزن نهایی بین تیمارهای آزمایشی یکسان بود. هرچند ضریب تبدیل غذایی با افزایش سطح سرشاخه خرما در جیره تمایل به کاهش داشت. بطور کلی، با توجه به اقلیم خشک مناطق جنوب کشور و کمبود علوفه یا نباتات علوفهای میتوان از کنسانتره و سرشاخه خرما بعنوان تنها منبع علوفهای در جیره دامهای پرواری استفاده کرد.https://ijas.ut.ac.ir/article_103340_854a92578862f709b14a5ffffec239c9.pdf