دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 47 3 2016 11 21 Improvement of broiler chickens immune system by in ovo injection of 25(OH) D3 and K3 vitamins بهبود سامانة ایمنی جوجه‌های گوشتی با استفاده از تزریق درون تخم‌مرغی ویتامین‌های 25(OH) D3 و K3 349 356 59790 10.22059/ijas.2016.59790 FA طاهره عباسی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم دامی، دانشکدۀ علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج ملک شاکری استادیار، گروه علوم دامی، دانشکدۀ علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج مجتبی زاغری استاد، گروه علوم دامی، دانشکدۀ علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج حمید کهرام استادیار، گروه علوم دامی، دانشکدۀ علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Journal Article 2016 01 31 This experiment was conducted to determin the effect of 25(H)D₃ and K₃ vitamins on immune system of Ross 308 broiler chicken in a completely randomized design with a 3×4 factorial arrangement with four replicates and 16 observation per replicate. Treatments included vitamine D₃ (0, 0.4, 0.6 and 0.8 μg) and vitamin K₃ (0, 2 and 6 μg). On day 180 g incubation 0.5 ml of treatment solution was injucted in fertile eggs. Male chicken were reared in experiment cages for a period of 42 days. To evaluate humoral immune system reaction 0.5 ml SRBC (10%) was injected on chickens’ breast muscle at the 28th and 35th day, thereafter chicken blood samples were taken on the 35th and 42nd day. In order to evaluate the cellular immune system reaction, Phyto-hemagglutinin (PHA) was injected in the curtain chickens toe on day 24 of rearing period and skin response were studied on 1 and 5 days after injection. The results showed that with increasing levels of vitamin K₃, antibody titers against Newcastle were increased (P<0.05). Treatment of increased 0.4 μg and 6 μg K₃ in antibody levels to SRBC and IgG significantly and showed the maximum stimulation to PHA injection and treatment 12 with 6 μg K₃ and 0.8 μg D₃ showed the lowest amount of stimulation (p<0.05). Finally, it can be concluded that 0.4 μg vit D₃ and 6 μg vit K₃ can improve cellular and humoral immune response in broiler chickens. هدف این پژوهش بررسی تأثیر ویتامین­های (OH)D₃25 و K₃ با استفاده از تزریق درون تخم­مرغی بر سامانة ایمنی جوجه­های گوشتی بود. 800 تخم­ بارور مرغ مادر گوشتی راس 308 در طرح کامل تصادفی به‌صورت فاکتوریل (3×4) در دوازده تیمار، چهار تکرار و شانزده مشاهده، انجام گرفت. تیمارها شامل ویتامین D (0، 4/0، 6/0، 8/0 میکروگرم) و ویتامین K (0، 2، 6 میکروگرم) بودند. روز 18 جوجه­کشی تخم­های بارور، 5/0 میلی­لیتر از محلول­های آزمایشی و گروه کنترل 5/0 میلی­لیتر آب­مقطر دریافت کردند. پس از پایان جوجه‌کشی²، جوجه‌های نر برای 42 روز به سالن پرورشی منتقل شدند. برای بررسی ایمنی هومورال میزان 5/0 سی­سی محلول 10درصد SRBC (گلبول قرمز گوسفند) در روزهای 28 و 35 به یک قطعه جوجه از هر تکرار تزریق و در روزهای 35 و 42 خون‌گیری انجام شد. روز 24 برای ارزیابی ایمنی یاخته‌ای فیتو هم­آگلوتینین (PHA) به پردۀ انگشت پای جوجه­ها تزریق و یک و پنج روز بعد، برای اندازه­گیری میزان تورم پوست و ماندگاری تأثیر تیمارها، از شاخص تحریک پوستی استفاده شد. بر پایۀ نتایج، با افزایش سطح ویتامین K₃عیار پادتن (تیتر آنتی‌بادی) علیه ویروس نیوکاسل افزایش یافت (05/0<em>P</em><). بیشترین عیار پادتن علیه SRBC و غلظت IgG مربوط به سطح 4/0 میکروگرم D₃ و 6 میکروگرم K₃ بود (05/0<em>P</em><). بیشترین میزان شاخص تحریک مربوط به همین تیمار و کمترین میزان تحریک مربوط به تیمار 6 میکرولیتر K₃ بود (05/0<em>P</em><). درنهایت به نظر می­رسد که سطح 4/0 میکروگرم ویتامین D₃و6 میکروگرم ویتامین K₃ با اعمال اثر هم‌افزایی، موجب تقویت پاسخ ایمنی در جوجة گوشتی می­شود. https://ijas.ut.ac.ir/article_59790_3b4506dfe58e56c728f4c72d001bcadd.pdf