دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 3 2026 09 23 Effects of Combined Processing with Electron Beam Irradiation and Liquid Culture of Aspergillus oryzae on Chemical Composition, Gas Production, and Ruminal Degradability of Wheat Straw تأثیر فرآوری توأم با پرتوهای الکترونی و کشت مایع قارچ آسپرژیلوس اورایزا بر ترکیب شیمیایی، تولید گاز و تجزیه پذیری شکمبه ای کاه گندم 473 495 109102 10.22059/ijas.2026.410722.654127 FA هادی عدن ور گروه علوم دامی،‌دانشکده کشاورزی،‌دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0009-0005-2627-3300 حامد خلیلوندی بهروزیار گروه علوم دامی،‌دانشکده کشاورزی،‌دانشگاه ارومیه. ارومیه،‌ ایران 0000-0002-2834-6260 یونس علی علیجو گروه علوم دامی،‌دانشکده کشاورزی،‌دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0001-7012-2407 علیرضا بیات گروه پژوهشی تغذیه و پرورش دام،‌موسسه تحقیقات منابع طبیعی فنلاند، فنلاند 0000-0002-4894-0662 عبداله احمدپور مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب،‌دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0002-4697-2230 Journal Article 2026 02 10 Processing of lignocellulosic feeds with electron beam irradiation and fungal fermentation can improve fiber availability. This study examined the synergistic effects of electron beam irradiation and an Aspergillus oryzae liquid culture extract on wheat straw. Treatments included irradiation at 200, 300, or 400 kGy before (first set) or after (second set) fungal extract application. The chemical composition of the control treatment (unprocessed) and the six other treatments was determined according to standard methods, and the contents of neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF) and indigestible NDF after 240 h of incubation (iNDF240) were measured using an ANKOM system and the filter bag technique. Gas production and ruminal degradability of dry matter and NDF were determined. A completely randomized design was used for statistical analysis, and data were analyzed using SAS 9.4. As irradiation dose increased, the contents of DM recovery, NDF, and ADF in all treatments decreased significantly compared to the control (P < 0.05), and this reduction was greater in the pre irradiated treatments. With increasing incubation time, cumulative gas production and ruminal degradability of DM and NDF increased markedly (P < 0.05). For all treatments, a very strong correlation was observed between gas production and ruminal degradability. Overall, the combination of 400 kGy electron beam irradiation prior to fungal processing showed the best performance, and its application could be a promising approach to improving the nutritional value of wheat straw. فرآوری خوراک‌های لیگنوسلولزی با پرتوهای الکترونی و تخمیر قارچی، می‌تواند قابلیت دسترسی به الیاف را بهبود بخشد. در این مطالعه، اثرات هم‌افزایی پرتودهی الکترونی و عصاره حاصل از کشت مایع قارچ آسپرژیلوس اورایزا بر کاه گندم بررسی شد. در سه تیمار دسته اول، ابتدا کاه گندم در سه سطح 200، 300 و 400 گیلو‌گری پرتودهی و سپس با عصاره قارچی فرآوری شد و در سه تیمار دسته دوم، فرآوری با عصاره قارچی قبل از پرتودهی انجام شد. ترکیب شیمیایی تیمار شاهد (بدون فرآوری) و شش تیمار دیگر بر اساس روش‌های استاندارد و مقادیر الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی و الیاف گوارش ناپذیر پس از 240 ساعت انکوباسیون (iNDFD240) با استفاده از دستگاه آنکوم و روش فیلتربگ تعیین گردید. مقادیر تولید گاز و تجزیه‌پذیری شکمبه‌ای ماده خشک و الیاف نامحلول در شوینده خنثی تعیین گردید. تجزیه آماری در قالب طرح کاملا تصادفی با نرم‌افزار SAS 9.4 صورت گرفت. با افزایش دز پرتودهی، بازده ماده خشک، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی همه تیمارها نسبت به شاهد به طور معنی‌داری کاهش نشان داد (05/0P<) و این کاهش در تیمارهای پرتودهی پیشین بیشتر بود. با افزایش زمان انکوباسیون، تولید تجمعی گاز، تجزیه‌پذیری شکمبه‌ای ماده خشک و الیاف به‌طور چشمگیری افزایش نشان داد (05/0P<). برای تمامی تیمار‌ها، همبستگی بسیار قوی تولید گاز با تجزیه‌پذیری شکمبه‌ای مشخص شد. در مجموع، ترکیب پرتودهی الکترونی 400 کیلوگری پیشین با فرآوری قارچی، بهترین عملکرد را نشان داد و کاربرد آن می‌تواند رویکردی امیدبخش برای ارتقای ارزش تغذیه‌ای کاه گندم محسوب ‌شود. https://ijas.ut.ac.ir/article_109102_91ef630138b9b844cc373520f48df649.pdf