دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 57 1 2026 03 21 Homozygosity percentage in beekeeping areas of Sistan and Baluchistan province and its effect on honey production درصد هموزیگوسیتی در مناطق پرورش زنبور عسل استان سیستان و بلوچستان و تأثیر آن بر میزان تولید عسل 43 57 103408 10.22059/ijas.2025.393189.654071 FA زهره مهربان گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران کمال شجاعیان گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0009-0008-6640-0134 غلامرضا داشاب گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران مسعود رضوان گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0009-0006-3586-7079 Journal Article 2025 04 13 Considering the importance of homozygosity of sex alleles on yield and honey production, the present study aimed to evaluate the level of homozygosity in beekeepers of Sistan and Baluchistan province based on the centers of apiaries and based on beekeeping potential, number of colonies and beekeepers. For this purpose, colonies with queens of the same age and the same population (preferably more than seven times the population) were randomly selected from the centers of beehives in different regions of the province and subjected to field studies. A total of 200 honey bee colonies (from four counties, 5 districts in each district 10 colonies) were selected. The traits of the number of empty cells and the amount of honey production were measured at the end of the 6 months. Based on the number of empty cells, the percentage of homozygosity of sex alleles and the number of homozygous alleles were calculated. Data analysis was performed using a nested design with two factors: county and district. The effects of homozygosity on honey production performance were analyzed using analysis of covariance and regression analysis. The results showed that the lowest hemozygosity coefficient (2.89%) was observed in the Ismail-Abad district, Khash city. Additionally, Delgan city produced the highest amount of honey (12.07 kg per hive), but the amount of honey produced in Habib Abad district, Taftan city, was the highest at 18.79 kg per hive, compared to other districts. The higher amount of honey production in the Habib-Abad sector, Taftan city, may be due to more suitable regional conditions or better nutrition of honey beehives in this sector compared to other industries. In the present study, the correlation between the percentage of homozygosity and the honey production trait was insignificant. Therefore, the adverse effects of homozygosity on honey bee performance and reduction in colony population size were not observed, thus indicating the favorable state of beekeeping and high diversity in honey bee colonies in the Sistan and Baluchistan province, and enabling breeding programs by selecting for the production of queens with high performance and other desirable traits. با توجه به اهمیّت هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی بر عملکرد و تولید عسل، هدف از مطالعه حاضر ارزیابی میزان هموزیگوسیتی آلل های جنسی در زنبورستان‌های استان سیستان و بلوچستان بر اساس مراکز تجمع زنبورستان‌ها و بر مبنای پتانسیل زنبورداری، تعداد کلنی و زنبوردار ارزیابی شد. بدین منظور از مراکز تجمع زنبورستان‌ در مناطق مختلف استان،کلنی‌های دارای ملکه‌های هم سن و دارای جمعیّت یکسان ‌(ترجیحاً بیشتر از هفت شان جمعیّت)‌ به صورت تصادفی انتخاب و مورد مطالعات میدانی قرار گرفتند. تعداد 200 کلنی زنبور عسل (از چهار شهرستان، هر شهرستان 5 بخش و از هر بخش 10 کلنی) انتخاب شدند. صفات تعداد حجرات خالی و میزان تولید عسل در پایان دوره 6 ماهه اندازه‌گیری شدند. بر اساس تعداد حجرات خالی درصد هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی و تعداد آلل هموزیگوت محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها بر اساس طرح آشیانه‌ای با دو عامل شهرستان و منطقه انجام گرفت و آثار هموزیگوسیتی بر عملکرد تولید عسل از تجزیه کواریانس و تجزیه رگرسیون استفاده شد. نتایج نشان داد کمترین ضریب هموزیگوسیتی (89/2 درصد)‌ در بخش اسماعیل آباد، شهرستان خاش مشاهده شد. همچنین شهرستان‌دلگان بیشترین میزان تولید ‌عسل ‌(07/12‌ کیلوگرم به ازای هر‌کندو)‌ را به خود اختصاص داد، ‌امّا میزان عسل‌ تولیدی در بخش حبیب آباد، شهرستان تفتان نسبت به سایر  بخش‌ها در بالاترین مقدار به میزان‌79/18‌ کیلوگرم به ازای هر کندو بود. بالاتر بودن میزان تولید عسل در بخش حبیب آباد، شهرستان تفتان می‌تواند به دلیل شرایط منطقه‌ای مناسب‌تر و یا به دلیل تغذیه بهتر کلنی‌های زنبورعسل در این بخش نسبت به سایر بخش‌ها باشد. در مطالعه حاضر همبستگی بین درصد هموزیگوسیتی و صفت تولید عسل غیرمعنی‌دار بود. لذا آثار نامطلوب هموزیگوسیتی بر عملکرد زنبور عسل و کاهش اندازه جمعیت کلنی‌ها مشاهده نشد، لذا حکایت از وضعیت مطلوب زنبورداری و میزان تنوع بالا در کلنی‌های زنبور عسل منطقه سیستان و بلوچستان است و برنامه‌های بهنژادی با انتخاب جهت تولید ملکه‌های با عملکرد بالا و صفات مطلوب دیگر را میسر می‌سازد. https://ijas.ut.ac.ir/article_103408_5c3214d587196ff8775d78a4c3c50bcc.pdf