دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 56 4 2025 12 22 The effects of replacement of forage source with date palm leaves based on undigested neutral detergent fiber on performance of feedlot lambs اثرات جایگزینی علوفه جیره با سرشاخه خرما بر اساس الیاف شوینده خنثی هضم نشده: پاسخ عملکرد بره‌های پرواری 971 986 103340 10.22059/ijas.2025.395762.654077 FA وحیده آخوندی بخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان،ایران 0000-0002-5248-1980 ابراهیم قاسمی بخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-5248-1980 محمد خوروش بخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران مسعود علیخانی بخش علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران میثم غلامی بخش علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2025 05 26 The objective of this study was to assess the substitution of different levels of date palm leaves for conventional forages sources based on undigested forage neutral detergent fibers at 24 hours (24 uNDF) in feedlot lambs. Twenty-four male Afshari lambs (average age of 3 to 4 months and body weight 33±3 kg) were assigned to 3 experimental treatments: 1) Diet containing alfalfa hay and wheat straw with no date palm leaves, 2) 50% substitution of the forages with date palm leaves, and 3) 100% substitution of the forages with date palm leaves. The results showed that the NDF degradability at 24 and 288 h of ruminal incubation of date palm leaves was lower than that of wheat straw and alfalfa hay. Eating time, rumination time, and total chewing time were unaffected by the treatments. Feeding date palm leaves did not change DM digestibility, but fiber digestibility decreased linearly with increasing the level of date palm leaves. Moreover, rumen pH, ammonia nitrogen and blood metabolites were not affected by the treatments. The results showed that feed intake, average daily gain and final weight were similar among the treatments. However, feed conversion ratio tended to decrease with the increasing the level of date palm leaves in the diet. Overall, date palm leaves can be used as the only forage source in the diet of fattening lambs when conventional forage are deficient in dry area such as the south eastern regions of Iran هدف از این پژوهش، بررسی جایگزینی سطوح مختلف سرشاخه خرما بجای منابع علوفه­ای معمول جیره بر اساس گوارش­پذیری الیاف شوینده خنثی هضم­نشده علوفه­ای طی 24 ساعت (24uNDF) در بره­های پرواری بود. تعداد 24 رأس بره نر افشاری (با میانگین سن 3 تا 4 ماه و میانگین وزن بدن 3±33 کیلوگرم) به 3 تیمار آزمایشی به صورت: 1) جیره حاوی علوفه یونجه و کاه گندم بدون سرشاخه خرما (صفر درصد سرشاخه خرما)، 2) جایگزینی 50 درصد علوفه با سرشاخه خرما (50 درصد سرشاخه خرما) و 3) جایگزینی 100 درصد علوفه جیره با سرشاخه خرما (100 درصد سرشاخه خرما) اختصاص یافتند. نتایج نشان داد که میزان تجزیه­پذیری NDF طی 24 و یا 288 ساعت انکوباسیون شکمبه­ای سرشاخه خرما  نسبت به کاه گندم و یونجه خشک کمتر بود. رفتارهای تغذیه ای شامل مدت زمان خوراک خوردن، نشخوار کردن و زمان جویدن کل تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. مصرف سرشاخه خرما اثری بر گوارش­پذیری ماده خشک نداشت اما میزان گوارش­پذیری الیاف را کاهش داد. همچنین pH  و نیتروژن آمونیاکی شکمبه و متابولیت ­های خونی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. نتایج نشان داد که مصرف خوراک روزانه، افزایش وزن روزانه و وزن نهایی بین تیمارهای آزمایشی یکسان بود. هرچند ضریب تبدیل غذایی با افزایش سطح سرشاخه خرما در جیره تمایل به کاهش داشت. بطور کلی، با توجه به اقلیم خشک مناطق جنوب کشور و کمبود علوفه یا نباتات علوفه­ای می­توان از کنسانتره و سرشاخه خرما بعنوان تنها منبع علوفه­ای در جیره دام­های پرواری استفاده کرد. https://ijas.ut.ac.ir/article_103340_079a0b741436a525baaadd6236e881d2.pdf