دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 56 4 2025 12 22 Evaluation of aqueous and alcoholic extracts of Capparis Spinosa L. fruit on growth performance, blood biochemical indices and immune system of broiler chickens اثر سطوح مختلف عصاره‌های آبی و الکلی میوه کور بر عملکرد رشد، شاخص‌های بیوشیمیایی خون و سامانه ایمنی جوجه‌های گوشتی 873 889 103335 10.22059/ijas.2025.392080.654069 FA عبدالواحد اصلاح طلب گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران نظر افضلی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران 0000-0001-7426-8454 سید جواد حسینی واشان گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران حسین نعیمی پور یونسی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند. ایران Journal Article 2025 04 06 This experiment was performed to investigate the effect of different levels of aqueous and alcoholic extracts of <em>Capparis Spinosa</em> fruit on growth performance, blood biochemical and immune system indices in broiler chickens. For this purpose, 450 one-day-old broiler chickens of Ross 308 were allotted in a completely randomized design with 9 treatments, 5 replicates and 10 birds in each replication. Dietary treatments were involved control and four levels 150, 300, 450 and 600 mg/kg of aqueous extracts and four levels of 150, 300, 450 and 600 mg/kg alcoholic extracts of <em>Capparis Spinosa</em> fruit in diet. The chicks were fed with three dietary phase including starter (1 to 10 days), grower (11 to 24 days) and finisher (25 to 42 days). At 42 days, two chicks were selected from each replicate and sacrificed, and blood samples were taken to determine the concentration of total protein, uric acid, cholesterol, triglycerides, and HDL. The results showed that the body weight gain and feed conversion ratio did not affect by the supplementation of extract to the diet, however both of them in the whole experimental period (1 to 42 days) were respectively increased and decreased by the levels of <em>Capparis Spinosa</em> fruit extracts higher than 300 mg/kg as compare to control diet. Although there was no difference in the starter and grower periods, but in the finisher period, <em>Capparis Spinosa</em> fruit extracts reduced feed intake and feed conversion ratio compared to the control (P <0.05). Supplementation of aqueous and alcoholic extract of <em>Capparis Spinosa</em> fruit extract reduced the blood concentration of cholesterol, triglyceride of broilers compared to the control. Addition of aqueous and alcoholic extract of <em>Capparis Spinosa</em> fruit reduced the activity of ALT and AST enzymes in broiler, which indicates improved the heart and liver function. The findings of the present study showed that aqueous and alcoholic extracts of the <em>Capparis Spinosa</em> may improve growth performance, and have a positive effect on blood lipids reduction, improving immune response, and reduction of abdominal fat. Therefore, a level of 300 mg/kg of aqueous or alcoholic extract of <em>Capparis Spinosa </em>in diet is recommended in the diet of broiler chickens. این آزمایش به ‌منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف عصاره آبی و الکلی میوه گیاه کور بر عملکرد رشد، شاخص‌های بیوشیمیایی خون و سامانه ایمنی جوجه‌های گوشتی انجام شد برای این منظور، تعداد 450 قطعه جوجه ‌خروس گوشتی یک‌روزه سویه‌ی راس 308 در غالب یک طرح کاملاً تصادفی با 9 تیمار، 5 تکرار و 10پرنده در هر تکرار توزیع شدند. تیمارهای آزمایشی شامل سطوح صفر، 150، 300، 450 و 600 میلی­گرم در کیلوگرم عصاره آبی یا عصاره الکلی میوه کور در کیلوگرم جیره بودند. جوجه‌ها با جیره سه مرحله شامل آغازین (1 تا 10 روزگی)، رشد (11 تا 24 روزگی) و پایانی (25 تا 42 روزگی) تغذیه شدند. در سن 42 روزگی دو جوجه از هر تکرار انتخاب و کشتار شدند و نمونه‌های خون جهت تعیین میزان غلظت پروتئین کل، اسید اوریک، کلسترول و تری‌گلیسرید تهیه گردید. نتایج نشان داد که خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک در دوره‌های آغازین و رشد تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند ولی در کل دوره آزمایشی (1 تا 42 روزگی) افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در سطوح  mg/kg  600 و 450 عصاره الکلی یا آبی در مقایسه با شاهد بترتیب افزایش و کاهش یافتند (05/0>P). هر چند (05/0>P). افزودن عصاره آبی و الکلی میوه کور باعث کاهش غلظت کلسترول، تری­گلیسرید خون جوجه‌های گوشتی در مقایسه با شاهد گردید (05/0>P). افزودن عصاره آبی و الکلی میوه گیاه کور باعث کاهش فعالیت آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفرازو آسپارتات آمینوترانسفراز در جوجه‌های گوشتی گردید که بیانگر بهبود عملکرد قلب و کبد می‌باشد. عصاره کور بر وزن نسبی اجزای لاشه شامل وزن نسبی سینه، ران، قلب، کبد، و بورس اثر نداشت ولی باعث کاهش وزن نسبی چربی حفره بطنی گردید. یافته­های پژوهش حاضر نشان داد، عصاره آبی و الکلی گیاه کور در سطح بالاتر از mg 300 عملکرد رشد را بهبود بخشید و کاهش غلظت لیپیدهای خون، بهبود پاسخ ایمنی و کاهش چربی بطنی گردید، لذا استفاده از سطح 300 میلی­گرم عصاره آبی یا الکلی میوه کور با در نظر گرفتن اثرات بر عملکرد رشد و پاسخ ایمنی، در جیره جوجه گوشتی توصیه می­شود. https://ijas.ut.ac.ir/article_103335_f36138191b40a39052c32891abfafa8b.pdf