دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 56 4 2025 12 22 Effects of vitamin and trace mineral content in feed of broiler breeder hen on their progeny growth, immunity response and bone mineralization parameters عملکرد رشد، پارامترهای استخوانی و ایمنی نِتاج حاصل از مرغان مادر گوشتی تغذیه شده با سطوح مختلف ویتامینی و عناصر معدنی کم مصرف 915 936 103331 10.22059/ijas.2025.390302.654060 FA رامین ولی زاده گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، شهر تبریز حسین جانمحمدی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران اکبر تقی زاده گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران 0000-0002-9120-1662 مجتبی زاغری گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران. روح اله کیانفر گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران 0000-0003-3950-8963 Journal Article 2025 02 20 This experiment was conducted to investigate the effects of different levels of vitamins and trace minerals recommendations in broiler breeder hens on growth performance, immunity response and bone parameters in the progeny. 520 broiler breeder hens aged 50 weeks were used for 12 weeks in a completely randomized design with 13 treatments and 4 replications, with 10 hens in each replication, and one rooster for every 10 hens. The experimental treatments included two dietary nutrient recommendation based on Ross 308 parent stock and 4th Brazilian tables for poultry, three levels of 100, 80, and 60 percent vitamins and trace minerals based on Ross recommendation, and two levels of 100, 80 vitamins and trace minerals based on Brazilian table recommendations '. Experimental treatments included T1(RM100, RV100), T2(RM80, RV100), T3(RM60, RV100), T4(RM100, RV80), T5(RM80, RV80), T6(RM60, RV80), T7(RM100, RV60), T8(RM80, RV60), T9(RM60, RV60), T10(BM100, BV100), T11(BM80, BV100), T12(BM100, BV80) and T13(BM80, BV80). Then, the progenies from each treatment were hatched and penned separately and raised for 35 days under standard conditions. The level of vitamins and minerals consumed in the diet of progeny was 50% of the Ross-broiler recommendations (2021). The results showed that the average feed intake from (ADFI) 1 to 35 days of age, femur diaphysis diameter, daily weight gain from (ADG) 1 to 35 days of age, and feed conversion ratio corrected for initial weight from (FCRC) 1 to 35 days of age were statistically significantly different between the experimental diets (P<0.05). Similarly, the effect of the experimental treatments on one-day-old chick weight, femur weight, bone ash percentage, bone density index, influenza and Newcastle disease titers was not significant (P>0.05). In addition, the results showed that the femur breaking force was significantly different between the experimental treatments (P<0.05). The results also showed that the level of immunoglobulin M in treatment T3(RM60, RV100) was significantly higher than treatments T1(RM100, RV100), T8(RM80, RV60) and T13(BM80, BV80). The results also showed that statistically, treatment T3(RM60, RV100) had a higher immunoglobulin T titer than other treatments (P<0.05). Overall, the best response based on hemorrhagic immune response was observed in treatment 3 (RM60, RV100), based on femur strength index in treatment 2 (RM80, RV100), and based on feed conversion ratio (1-35 days of age), in treatment 13 (BM80, BV80). پژوهش حاضر به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف ویتامین‌ها و مواد معدنی کم مصرف در جیره مرغان مادر گوشتی بر عملکرد رشد، ایمنی و پارامترهای استخوان نِتاج انجام شد. بدین منظور از 520 قطعه مرغ مادر گوشتی با سن 50 هفتگی برای مدت 12 هفته در قالب طرح کاملا تصادفی با 13 تیمار و 4 تکرار و 10 قطعه مرغ مادر داخل هر تکرار و به ازای هر 10 قطعه مرغ یک خروس استفاده شد. ‌‌تیمار‌های آزمایشی شامل دو استاندارد غذایی پایه راس 308 و جداول احتیاجات طیور برزیل (2017)، سه سطح 100، 80، 60 درصد ویتامین و مواد معدنی کم مصرف بر پایه راس و دو سطح 100 ، 80 ویتامینه و مواد معدنی کم مصرف بر پایه جداول برزیلی بود. که بدین شکل T1(RM100, RV100), T2(RM80, RV100), T3(RM60, RV100), T4(RM100, RV80), T5(RM80, RV80), T6(RM60, RV80), T7(RM100, RV60), T8(RM80, RV60), T9(RM60, RV60), T10(BM100, BV100), T11(BM80, BV100), T12(BM100, BV80), T13(BM80, BV80) گروه بندی شد. بعد جوجه‌های حاصل از هر تیمار به صورت جداگانه تحت شرایط استاندارد و با سطوح ویتامین‌ها و عناصر معدنی کم مصرف 50 درصد پیشنهادی جوجه گوشتی سویه راس (2021) پرورش داده شد. نتایج نشان داد که متوسط خوراک مصرفی تا 35 روزگی، قطر دیافیز استخوان ران، افزایش وزن روزانه 1 تا 35 روزگی و ضریب تبدیل غذایی تصحیح شده برای وزن اولیه تا 35 روزگی، بین جیره‌های غذایی آزمایشی از لحاظ آماری اختلاف معنی‌داری داشت P<0.05)). همین طور تاثیر ‌‌تیمار‌های آزمایشی، بر وزن جوجه یک روزه، وزن استخوان ران، درصد خاکستر استخوان، شاخص چگالی استخوان، تیتر آنفولانزا و نیوکاسل در نِتاج، ‌معنی‌دار نبود .(P>0.05) علاوه بر این نتایج نشان داد که، نیروی شکست استخوان ران بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی‌داری داشت (P<0.05). همچنین نتایج نشان داد که به صورت معنی‌دار سطح ایمونوگلوبولین M در تیمار 3 RM60)،  (RV100بالاتر از ‌‌تیمار‌های 1 RM100)، (RV100، 8 RM80)، (RV60 و 13 BM80)،  (BV80قرار داشت (P<0.05). همین طور نتایج نشان داد که از لحاظ آماری تیمار 3 (RM60، (RV100 نسبت به ‌‌سایر تیمار‌ها تیتر ایمونوگلوبولین T بالاتری داشت .(P<0.05) به طور کلی بهترین پاسخ برمبنای، پاسخ ایمنی هِمورال، در تیمار 3 (RM60، (RV100 برمبنای شاخص استحکام استخوان ران، در تیمار 2 (RM80،  (RV100و براساس ضریب تبدیل خوراکی (1-35روزگی)، در تیمار 13 (BM80، (BV80 مشاهده شد. https://ijas.ut.ac.ir/article_103331_6d1fb9e0fad48d36893719014158f303.pdf