دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم دامی ایران 2008-4773 56 4 2025 12 22 Determination of metabolizable energy value in Sunflower meal with and without enzymes addition by regression method in adult leghorn roosters ارزیابی انرژی قابل سوخت و ساز کنجاله آفتابگردان با و بدون آنزیم به روش رگرسیون در خروس‌ های بالغ لگهورن 737 751 103328 10.22059/ijas.2025.372490.654008 FA روناک زمانی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین جانمحمدی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران یوسف دیده بان گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علی خدادادی بهداشت ومواد غذایی، دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 02 24 The present study was to determine apparent metabolizable energy values corrected to zero nitrogen balance (AMEn) of Sunflower Meal (SFM) with and without enzyme by regression method in adult Leghorn roosters. 48 adult Leghorn roosters were used in a completely randomized design as a 2×4 factorial arrangement, two levels of enzyme (0, 350 g/ ton) × four levels (o, 5, 10, 15 %) of SFM. The average values of DM, Ash, CP, EE, Neutral Detergent Fiber (NDF), and acid Detergent Fiber (ADF) were 88.90, 6.5, 32.33, 3.1, 44.8, and 25% respectively and gross energy value of SFM was 4547 kcal/kg. By increasing the level of SFM in the experimental diets, the values of apparent dry matter metabolizability (ADMM), apparent  organic dry matter metabolizability (AOMM), AMEn, and GE efficiency decreased significantly (p<0.05). The amount of AMEn decreased by 7.89%, equivalent to 260 kcal/kg in the diet containing 15% SFM compared to the control diet without SFM. The main effects of enzyme level caused a significant increase in AMEn values and GE efficiency (P<0.05). The improvement of AMEn was 1.14 percent. The equations for estimating AMEn of SFM, with and without enzyme addition were Y=2009.75-4.171X (R2=0.91) and Y=1596.14-2.414X (R2=0.91), respectively.  AMEn value of SFM with and without enzyme by regression method was estimated 1592 and 1354 kcal/kg, respectively. The values obtained for AMEn of sunflower meal at the present study are recommended for formulating poultry diets and it could be probably effective in predicting bird performance. آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی به روش فاکتوریل با چهار سطح کنجاله آفتابگردان (0، 5 ، 10، 15) و دو سطح آنزیم (0 ، 350 گرم در تن) با استفاده از 48  قطعه خروس بالغ لگهورن به منظور تعیین مقادیر انرژی قابل سوخت‌و‌ساز‌ظاهری تصحیح شده برای نقطه صفر تعادل نیتروژن <em>(AMEn)</em> کنجاله­آفتابگردان به روش روش رگرسیون انجام شد. میانگین ماده­خشک، خاکستر، پروتئین<em>‎</em>خام، عصاره‌اتری، فیبر نامحلول در شوینده خنثی (<em>NDF</em>) و فیبر نامحلول در شوینده اسیدی (<em> (ADF</em>در این آزمایش به ترتیب90/88، 5/6، 33/32، 1/3، 8/44، 25 درصد و انرژی‌خام کنجاله‌آفتابگردان نیز برابر 4547 کیلوکالری در کیلوگرم بدست آمد. مقادیر <em>AMEn</em> کنجاله‌آفتابگردان به روش اختلاف در جیره‌پایه تعیین شد. با افزایش سطوح کنجاله‌آفتابگردان مقادیر<em> </em>قابلیت سوخت‌و‌ساز ماده­خشک ،<em> </em>ماده­آلی، <em>AMEn</em> و بازده انرژی‌خام به طور معنی داری کاهش یافت (05/0><em>P</em>). مقدار <em>AMEn</em> برابر 89/7 درصد معادل260 کیلوکالری در کیلوگرم درجیره حاوی سطح 15درصد کنجاله‌آفتابگردان در مقایسه با جیره کنترل فاقد کنجاله‌آفتابگردان کاهش یافت. اثرات اصلی سطح آنزیم باعث افزایش معنی­دار مقادیر <em>AMEn</em> و بازده انرژی‌خام شد (05/0><em>P </em>)، بطوری­که باعث بهبود <em>AMEn</em> به میزان 14/1 درصد گردید. معادلات برآورد کننده <em>AMEn</em> کنجاله‌آفتابگردان با  و بدون  آنزیم  به ترتیب برابر <em>Y=2009.75-4.171X</em>  با ضریب تعیین 9/0 و <em> Y=1596.14-2.414X</em> با ضریب تبیین 91/0 بود. مقدار <em>AMEn</em> کنجاله‌آفتابگردان با و بدون آنزیم به ترتیب برابر با 1592و 1354 کیلوکالری در کیلوگرم برآورد شد. مقادیر حاصله برای <em>AMEn</em>  کنجاله‌آفتابگردان در  مطالعه حاضر برای تنظیم جیره های غذایی طیور پیشنهاد شده و احنمالاً می تواند در پیشگویی عملکرد  پرنده موثر باشد. https://ijas.ut.ac.ir/article_103328_a16ddbca18483e357385d245394d70b6.pdf